و حيرتآورترين آن است ، كشف مىكند از اينكه نسبت به موقعيت خود در برابر ربوبيت پروردگارش و در برابر مردم و اعمال آنان چه ديدى داشته ، مىفرمايد : عيسى ع خود را نسبت به پروردگارش تنها يك بنده مىدانسته كه جز امتثال كارى ندارد و جز به امر مولايش چيزى اراده نمىكند و جز به امر او عملى انجام نمىدهد و خداى تعالى هم جز اين دستورى به وى نداده كه مردم را به عبادت او به تنهايى دعوت كند ، او نيز به مردم جز اين را نگفت كه اى مردم اللَّه را كه پروردگار من و پروردگار شما است بپرستيد . و از ناحيه مردم هم جز اين مسئوليتى نداشته كه رفتار آنان را زير نظر گرفته ، در باره آن تحمل شهادت كند و بس ، و اما اينكه خدا در روزى كه مردم به سويش برمىگردند با ايشان و در ايشان چه حكمى مىكند ، هيچ ارتباطى با آن جناب ندارد ، چه بيامرزد و چه عذاب كند . ممكن است كسى بگويد : شما در بحث شفاعتى كه قبلا در اين تفسير داشتيد يكى از شفيعان روز جزاء را عيسى نام برديد و گفتيد كه شفاعتش پذيرفته هم مىشود و در اينجا مىگوئيد آن جناب هيچ كاره است ؟ . در پاسخ مىگوئيم بله ، باز هم مىگوئيم او از شفيعان روز جزا است ، براى اينكه از شاهدان به حق است و آيه شريفه : « وَلا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِه الشَّفاعَةَ إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ » « 1 » بر شفاعت شاهدان به حق كه عالم هستند دلالت دارد ، پس به حكم اين آيه عيسى از شفيعان روز جزاء است ، براى اينكه در آيه : « وَيَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً » « 2 » آن جناب را شاهد خوانده و در آيه : « وَإِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْراةَ وَالإِنْجِيلَ » « 3 » ، او را عالم به توحيد دانسته ( چون توحيد هم يكى از معارفى است كه كتاب و حكمت و تورات و انجيل بر آن ناطقند ) . پس اگر در بحث شفاعت گفتيم عيسى ع نيز از شفيعان است در اينجا منكرش نشديم ، ليكن شفاعت كردن آن جناب مساله اى است و اعتقاد مسيحيان به مساله فديه دادن مساله اى ديگر ، آنچه را كه در اين مقام در صدد بيانش هستيم اين است كه مىخواهيم بگوئيم قرآن كريم تفديه را براى عيسى ثابت نكرده و چنين قدرت و اختيارى به آن جناب نداده است و تفديه اى كه مسيحيان بدان معتقدند ، اين است كه عيسى ع ( با اينكه خداى پسر بود و داراى قدرت خدايى بود و مىتوانست دشمنان خود را در يك چشم بر هم زدن نابود

--> ( 1 ) شركائى كه مشركين مىپرستند و مىخوانند مالك شفاعت نيستند ، تنها كسانى مالك شفاعتند كه شاهد به حق و داراى علم به توحيد باشند . « سوره زخرف ، آيه 86 » . ( 2 ) « سوره نساء ، آيه 159 » . ( 3 ) « سوره مائده ، آيه 110 » .