كتاب چرا حق و باطل را به يكديگر مشتبه مىسازيد . . . ) « 1 » ، پس همه اين آيات كلام رسول اللَّه ( ص ) است . اين از نظر ظاهر لفظ است ، ولى از ظاهر سياق بر مىآيد كه كلام خود خدا باشد ، نه كلام رسولش به اذن خدا ، براى اينكه اين آيه و آيه 70 و 71 در سياقى قرار دارند كه در بين آن سياق آيه : * ( « إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوه وَهذَا النَّبِيُّ وَالَّذِينَ آمَنُوا . . . » ) * ، قرار گرفته ، كه مىفرمايد كسانى به ابراهيم مرتبط و نزديكند كه از او پيروى كردند ، و اين پيامبر و كسانى كه به او ايمان آوردند . محاجه در ابراهيم به اين معنا است كه هر يك از دو طرف محاجه ابراهيم را از خود بداند و از طرف ديگر نفى كنند ، اين بگويد : ابراهيم از ما است و از شما نيست ، آن طرف ديگر هم بگويد از ما است و از شما نيست و اعتبارا هم بايد اينطور باشد كه اول منظورشان اين بوده باشد كه حقانيت خود را اثبات كنند ، مثلا يهود بگويد : ابراهيم ( ع ) از ما است كه كتاب آسمانى ما او را ستوده ، نصارا هم در پاسخ بگويند : نه ، ابراهيم داعى به سوى حق و خود بر دين حق بود و حق هم با ظهور عيسى ظاهر شده ، پس ابراهيم از ما است ولى اين بگو مگو در آخر به لجبازى و تعصب كشيده باشد ، يهود گفته باشد : اصلا ابراهيم يهودى بوده ، و نصارا گفته باشد خير ، نصرانى بوده ، با اينكه مىدانستند دين يهوديت بعد از نزول تورات بر موسى ع و دين نصرانيت بعد از نزول انجيل بر عيسى بن مريم ع تاسيس و تشريع شده و اين دو بزرگوار بعد از ابراهيم به دنيا آمدند ، پس چگونه بر سر يهودى بودن و يا نصرانى بودن آن جناب با يكديگر مجادله مىكردند ؟ و چگونه ممكن است ابراهيم يهودى يعنى گرونده به شريعت موسى ع و يا نصرانى يعنى گرونده به شريعت عيسى ع باشد ، پس اگر مىخواستند چيزى در باره آن جناب بگويند ، بايد گفته باشند : ابراهيم بر دين حق بود و حنيف از باطل به سوى حق و تسليم در برابر خدا بود ، و اين آيات در همان مقام است كه آيه زير آن را افاده نموده و مىفرمايد : « أَمْ تَقُولُونَ إِنَّ إِبْراهِيمَ وَإِسْماعِيلَ وَإِسْحاقَ وَيَعْقُوبَ وَالأَسْباطَ ، كانُوا هُوداً أَوْ نَصارى ؟ قُلْ أأَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللَّه ؟ وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهادَةً عِنْدَه مِنَ اللَّه » . « 2 »

--> ( 1 ) « سوره آل عمران آيه 71 » . ( 2 ) و يا مىگويند : ابراهيم و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و اسباط يهودى و يا نصرانى بودند ؟ بگو آيا شما بهتر مىدانيد و يا خدا ؟ و چه كسى ستمكارتر است از آنكه شهادتى از خدا نزد او است و او آن را كتمان مىكند . « سوره بقره ، آيه 140 » .