السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
357
تفسير الميزان ( فارسي )
نصيبى از اين محاجه و مباهله نداشتند تا در معرض لعنت و عذاب ( البته اگر دروغگو باشند ) قرار بگيرند ، پس رسول خدا ص آن چند نفر را كه با خود آورد ، از جهت صرف داشتن ايمان نبود بلكه از اين جهت بود كه آن جناب يك طرف محاجه و ادعاى دو طرفه بود و بايد خودش را در معرض بلاى احتمالى ( در صورت دروغگو بودن ) قرار بدهد . و اگر دعوى آن طور كه قائم به شخص آن جناب بود به همراهانش قائم نبود ، هيچ وجهى براى شركت دادن آنان به نظر نمىرسيد ، اگر به فرض محال در دعويش دروغگو و مستحق عذاب باشد ، زن و بچه و دامادش چه گناهى دارند ، پس اگر نامبردگان را شركت داد از اين جهت بوده كه دعويش قائم به خودش و به همين چند نفر يعنى دو فرزند و يك زن و يك مرد بوده ، نه اينكه اين چند نفر نمونه اى از همه پيروان مؤمنش باشند ، پس اينكه ما در سابق گفتيم هم دعوتش قائم به خودش و اين چند تن بوده و هم دعويش ، درست گفتيم . از سوى ديگر نصارا هم كه به قصد آن جناب به مدينه آمدند صرفا به خاطر اين نبوده كه آن جناب معتقد و مدعى بوده كه عيسى بن مريم بنده خدا و فرستاده او است ، بلكه براى اين بود كه آن جناب هم خودش به اين اعتقاد معتقد بوده و هم نصارا را بدان دعوت مىكرده ، پس علت عمده حركت نصارا از نجران به مدينه دعوى آن جناب نبوده ، بلكه دعوت وى به حضورشان براى احتجاج بوده ، پس حضور خود رسول خدا ص ، و حضور نامبردگانى كه با خود براى مباهله آورد ، به خاطر دعوى و دعوت بود ، پس ثابت شد كه نامبردگان نيز شركاى آن جناب در دعوت دينى بودند ، همانطور كه شركايش در دعوى مباهله بودند . حال اگر بگويى : گيرم كه آمدن نامبردگان به خاطر اين بوده كه ايشان از رسول خدا ص بودند و اين صفت منحصر در ايشان بوده و هيچيك از مؤمنين اين خصيصه را نداشتهاند ، ليكن ظاهر امر - البته ظاهر از حيث عادت جارى - اين است كه وقتى آدمى عزيز و پاره جگر خود ( اعم از زن و مرد و فرزند ) را در معرض خطر و هلاكت قرار مىدهد ، همين عملش دليل بر اين است كه وى اطمينان دارد به اينكه خطرى عزيزانش را تهديد نمىكند و به سلامت و عافيت و مصونيت آنان اعتماد دارد ، پس شركت دادن رسول خدا ص عزيزان و پاره هاى جگر خود را در مباهله بيش از اين معنا را نمىرساند ، نه دلالتى بر شركت آنان در دعوت دارد و نه دلالتى بر منقبت و فضيلتشان ، آيه شريفه و عمل رسول خدا ص اصلا ساكت از اين جهت است . در پاسخ مىگوئيم بله ، صدر آيه بر بيش از آنچه تو گفتى دلالت ندارد و به قول تو تنها اين معنا را مىرساند كه رسول خدا ص به صدق دعوى خود ايمان ، و در نتيجه به