السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

352

تفسير الميزان ( فارسي )

خصوص آيه به معناى چيزى نظير محاجه بين شخص رسول خدا ص و بين بزرگان نصارا است ، ولى تعميم دادن دعوت به فرزندان و زنان براى اين بوده كه اين احتجاج اطمينان آورتر باشد ، چون وقتى كسى زن و بچه خود را هم نفرين كند ، طرف مقابلش مىفهمد كه او به صدق دعوى خود ايمان كامل دارد ، براى اينكه خداى تعالى محبت به زن و فرزند و شفقت بر آنان را در دل هر كسى قرار داده ، بطورى كه هر انسانى حاضر است با مايه گذاشتن جان خود ، آنان را از خطر حفظ كند و براى حفظ آنان و در راه حمايت و غيرت و دفاع از آنان دست به كارهاى خطرناك مىزند ، ولى حاضر نيست براى حفظ خود ، ايشان را به خطر بيندازد و عينا به همين جهت است كه مىبينيم در آيه شريفه فرزندان را اول و زنان را دوم و خويشتن را در مرحله سوم ذكر كرده ، چون محبت انسان نسبت به فرزندان شديدتر و با دوامتر است . و از اينجا روشن مىگردد اينكه بعضى از مفسرين گفته‌اند : مراد از جمله * ( « نَدْعُ أَبْناءَنا وَأَبْناءَكُمْ . . . » ) * اين است كه بيائيد ما زن و بچه و خود شما را نفرين كنيم و شما زن و بچه و خود ما را نفرين كنيد ، تفسير درستى نيست ، براى اينكه اينطور معنا كردن آن نكته اى را كه ، براى تشريك زن و بچه خاطرنشان كرديم باطل مىسازد . و اينكه بطور تفصيل موارد را يكى يكى شمرده ، خود دليلى ديگر است بر اينكه پيشنهاد كننده سخت به دعوت خود ايمان و به حق اعتماد و خاطر جمعى داشته ، كانه پيشنهاد مىكند اى مسيحيان بيائيد همگى ما و همگى شما يكديگر را نفرين كنيم ، تا لعنت بر دروغگويان شامل همه ما و يا شما شود ، بطورى كه لعنت شامل حال زن و فرزند ما هم بشود و در نتيجه نسل دروغگو از روى زمين برچيده شود و اهل باطل ريشه كن شوند . با اين بيان پاسخ از اشكالى كه در ذيل آيه شده روشن مىشود و آن اشكال اين است كه گويا گفته باشند اين آيه نمىتواند در شان على و فاطمه و حسنين عليهم السلام نازل شده باشد ، براى اينكه لفظ جمع وقتى استعمال مىشود كه حد اقل سه عدد مصداق داشته باشد و كلمه نساء بر يك تن - فاطمه س - صادق نيست و كلمه « ابناء » در مورد حسنين ع كه دو تن هستند استعمال نمىشود ، و همچنين استعمال كلمه « انفس » بر يك تن - على ع - صحيح نيست و اما پاسخش اين شد كه صدق كلام موقوف بر متعدد بودن ابناء و بسيار بودن نساء و انفس نيست ، چون گفتيم : مقصود نهايى از اين نفرين اين است كه يكى از دو طرف با همه نفراتش از صغير و كبير و مرد و زن براى هميشه هلاك گردد ، مفسرين هم اتفاق دارند و روايات هم متفقند ، تاريخ هم مؤيد است كه رسول خدا ص ، وقتى براى مباهله حاضر مىشد احدى به جز على و فاطمه و حسنين ع را با خود