نياورد ، پس از ناحيه آن جناب كسى حضور به هم نرسانيد مگر دو نفس ، و دو ابن و يك زن و با آوردن اينان رسول خدا ص ، امر پروردگارش را امتثال نمود . علاوه بر اينكه اصولا مراد از لفظ آيه امرى است ، و مصداقى كه حكم آيه به حسب خارج منطبق بر آن است امرى ديگر ، و اين بار اول نيست كه خداى تعالى حكم يا وعده و وعيد را كه بر حسب خارج با يك نفر منطبق است بطور دسته جمعى حكايت مىكند ، مثلا با اينكه فرد معينى زن خود را ظهار كرده بود و آيه در شان او نازل شده بود مىفرمايد : « الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسائِهِمْ ما هُنَّ أُمَّهاتِهِمْ . . . » « 1 » باز در باره همان يك فرد به صورت دسته جمعى مىفرمايد : « وَالَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْ نِسائِهِمْ ثُمَّ يَعُودُونَ لِما قالُوا » « 2 » ، و در باره شخص واحدى كه گفته بوده خدا فقير و من توانگرم ، به صورت دسته جمعى فرموده : « لَقَدْ سَمِعَ اللَّه قَوْلَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّه فَقِيرٌ وَنَحْنُ أَغْنِياءُ » « 3 » ، و در پاسخ شخص واحدى كه پرسيده بود چگونه انفاق كنيم ؟ به صورت دسته جمعى فرمود : « يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ ؟ قُلِ الْعَفْوَ » « 4 » و از اين قبيل آيات بسيارى كه به لفظ دسته جمعى نازل شده ، در حالى كه مصداق خارجيش به حسب شان نزول فرد معينى بوده . * ( « ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّه عَلَى الْكاذِبِينَ » ) * مصدر « ابتهال » كه باب افتعال است از ثلاثى « با - ها - لام » گرفته شده و مصدر « بهل » به فتحه اول و هم به ضمه آن به معناى لعنت است ، اين اصل معناى كلمه است ، ولى بعدها در مطلق دعا و درخواست زياد شد ، البته دعائى كه با اصرار و سماجت صورت بگيرد . و جمله : * ( « فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّه عَلَى الْكاذِبِينَ » ) * اين جمله به منزله بيانى است براى ابتهال ، و اگر فرموده : « فنجعل » ، لعنت خدا را بر دروغگويان قرار بدهيم و نفرموده : « فنسئل » ، ( و از خدا لعنت را براى دروغگويان درخواست كنيم ) ، براى اين بود كه اشاره كند به اينكه اين نفرين درگير است ، چون باعث مىشود حق از باطل ممتاز گردد و خلاصه روشن شدن حق از باطل فعل بستگى دارد به درگير شدن اين نفرين و چون درگيريش به اين جهت حتمى است ،

--> ( 1 ) آنهايى كه از شما به همسر خود مىگويند پشت تو پشت مادر من است ، اين همسران به صرف اين حرف مادر ايشان نمىشوند . « سوره مجادله ، آيه 2 » . ( 2 ) و كسانى كه زنان خود را اظهار مىكنند بعد پشيمان و از گفتار خود بر مىگردند . « سوره مجادله ، آيه 3 » . ( 3 ) خدا شنيد سخن كسانى كه گفتند : خدا فقير و ما توانگريم . « سوره آل عمران ، آيه 18 » . ( 4 ) از تو مىپرسند چه انفاق كنند ؟ بگو عفو را . « سوره بقره ، آيه 219 » .