اطاعت يارى كند ؟ حواريين در پاسخش عين درخواست او را به زبان آورده و گفتند : « * ( نَحْنُ أَنْصارُ اللَّه ) * - مائيم انصار خدا » و دنبال پاسخ جمله اى را گفتند كه به منزله تفسير آن است و آن اين است كه : * ( « آمَنَّا بِاللَّه وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ » ) * و منظورشان از اسلام ، تسليم خدا و رسول او شدن و اطاعت و پيروى كردن است و لذا وقتى همين حواريين پروردگار خود را از در تذلل و التجاء مخاطب قرار دادند و وعده اى را كه به عيسى داده بودند براى خداى تعالى بازگو نمودند ، چنين گفتند : * ( « رَبَّنا آمَنَّا بِما أَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ . . . » ) * و در اين گفتار خود به جاى اسلام اتباع رسول را آوردند ، ( كه از آن فهميده مىشود اسلام همان پيروى رسول است « مترجم » ) و دامنه ايمان را هم توسعه داده ، گفتند : « به تمامى آنچه نازل كرده اى ايمان آورديم . » در نتيجه با اين عبارت فهماند كه به تمامى احكام و دستورات كه عيسى ع آورده و به همه كتاب و حكمت و تورات و انجيلى كه خداى تعالى به وى تعليم داده ، ايمان آورده‌اند ، و رسول را در آنها پيروى مىكنند . و اين بطورى كه ملاحظه مىفرمائيد اول درجه ايمان نيست بلكه از مصاديق اعلى درجه ايمان است . و در اين گفتار به صرف عرضه حال خود به پروردگارشان قناعت نكرده و عيسى ع را بر اسلام و پيروى خود شاهد گرفتند ، با اينكه مىتوانستند بگويند : « آمنا باللَّه و انا مسلمون » ، به اين مقدار اكتفاء ننموده ، گفتند : * ( « رَبَّنا آمَنَّا بِما أَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ . . . » ) * ، پس كانه گفته‌اند : پروردگارا حال ما چنين حالى است و رسولت هم شاهد بر آن است . * ( « رَبَّنا آمَنَّا بِما أَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنا مَعَ الشَّاهِدِينَ » ) * اين آيه حكايت گفتار حواريين است و جا داشت بفرمايد : « قالوا ربنا . . . » ، ولى كلمه « قالوا » را از ظاهر كلام حذف كرد تا متن واقعه را نقل كند و اين خود يكى از اسلوبهاى كلامى قرآن كريم است كه بيانش در سابق گذشت . حواريين از پروردگار خود خواسته‌اند كه ايشان را جزء شاهدان بنويسد و اين تقاضاى خود را با حرف « فا » بر ايمان و اسلام خود تفريع كردند و هر دو را يعنى هم ايمان و هم اسلام را اساس تقاضاى خود قرار دادند ، خواستند بطور ضمنى اين شهادت را داده باشند كه عيسى ع هم وحى خداى را به ايشان رسانيد و هم خودش به آن عمل كرد ، براى اينكه وقتى ايمان آوردنشان صادق است كه رسول رسالت خود را به درستى تبليغ كرده ، هم به زبان آن را بيان كرده باشد و هم به عمل ، هم معالم دين را به مردم رسانده باشد و هم خودش به آنها عمل كرده باشد ، پس اگر شهادت مىدهند بر اينكه عيسى ع تبليغ رسالت خود كرده ، معنايش اين است كه ما معارف دين را به وسيله تعليم آن جناب آموخته‌ايم و با عمل آن جناب و