السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
281
تفسير الميزان ( فارسي )
بخواهد ، و بخواهد كه نشانه اى برايش قرار دهد و چه محذورى در آن هست ، بله اگر دعايش مستجاب نشده بود و خدا نشانه اى براى استجابت دعايش قرار نداده بود اشكال بالا بجا و وارد بود . علاوه بر اينكه خصوصيت خود آيت و نشانه - كه سخن نگفتن در مدت سه روز باشد - مؤيد و بلكه دليل بر همين وجه است ، براى اينكه هر چند براى شيطان امكان اين معنا هست كه در جسم انبيا تصرف نموده ، و يا عمل آنان را از رسيدن به نتيجه كه همان ترويج دين است باز بدارد ، و نگذارد مردم به ايشان روى آورند ، و در نتيجه نيروى دشمنان دين ضعيف گردد . و آيات زير هم نمونه اى از اين تصرفات را ذكر نموده ، در باره تصرف شيطان در جسم ايوب ( ع ) مىفرمايد : « وَاذْكُرْ عَبْدَنا أَيُّوبَ ، إِذْ نادى رَبَّه أَنِّي مَسَّنِيَ الشَّيْطانُ بِنُصْبٍ وَعَذابٍ » « 1 » . و در باره جلوگيريش از ترويج دين مىفرمايد : « وَما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَلا نَبِيٍّ إِلَّا إِذا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّيْطانُ فِي أُمْنِيَّتِه ، فَيَنْسَخُ اللَّه ما يُلْقِي الشَّيْطانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللَّه آياتِه » « 2 » يعنى قبل از تو هيچ رسول و نبيى نفرستاديم مگر آنكه هر وقت قرائت كرد ، شيطان در قرائت وى دسيسه كرد ، در نتيجه خداى تعالى آنچه را شيطان القا كرده بود نسخ نموده ، آن گاه آيات خود را تحكيم مىبخشيد . و در باره تصرف شيطان در حافظه انبيا ، از همسفر موسى حكايت نموده كه گفت : « فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ ، وَما أَنْسانِيه إِلَّا الشَّيْطانُ » « 3 » . ليكن اين دست اندازىهاى شيطان و امثال آن بجز آزار دادن انبيا اثرى ديگر ندارد ، و اما دست اندازيش در نفوس انبيا محال است چون انبيا از چنين خطرها معصوم و مصونند كه بيانش در سابق در بحثى كه راجع به عصمت انبيا كرديم گذشت . حال ببينيم معناى آيتى كه خداى تعالى آن را نشانه صاحب فرزند شدن زكريا قرار داده چيست ؟ . از ظاهر آيه : * ( « آيَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلاثَةَ أَيَّامٍ إِلَّا رَمْزاً ، وَاذْكُرْ رَبَّكَ كَثِيراً وَسَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَالإِبْكارِ » ) * برمىآيد كه آن جناب در آن سه روز قادر به سخن گفتن با كسى نبوده و زبانش از هر سخنى غير از ذكر خدا و تسبيح او بسته بوده است ، و اين تصرفى خاص و آيتى
--> ( 1 ) سوره ص آيه 41 . ( 2 ) سوره حج آيه 52 . ( 3 ) من ماهى را فراموش كردم ، و آن را از يادم نبرد مگر شيطان ( سوره كهف آيه 63 ) .