السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
242
تفسير الميزان ( فارسي )
مىكشاند ، كمينگاهى كه غير از خدا در آن نيست ، و تازيانه عذاب را بر سرش فرود مىآورد ، و كسى نيست كه مانع او شود . از اينجا معلوم مىشود تهديد به تحذير از خود خدا در جمله : * ( « وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّه نَفْسَه » ) * براى آن است كه دوستى با كفار ، از مصاديق طغيان بر خدا به ابطال دين او و افساد شرعيت او است . دليل بر گفتار ما آيه زير است ، كه مىفرمايد : « فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ وَمَنْ تابَ مَعَكَ وَلا تَطْغَوْا إِنَّه بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ وَلا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا ، فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ ، وَما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّه مِنْ أَوْلِياءَ ، ثُمَّ لا تُنْصَرُونَ » و اين همان آيه اى است كه ( بطورى كه در حديث « 2 » آمده ) رسول خدا ( ص ) فرمود اين آيه مرا پير كرد ، و دلالتش بر نظر ما از اين باب است كه اين دو آيه - بطورى كه بر هيچ متدبرى پوشيده نيست ، - ظهور در اين دارند كه اعتماد به كفار ستمگر ، طغيان است طغيانى كه دنبالش فرا رسيدن آتش حتمى است ، آن هم فرا رسيدنى كه ناصر و دادرسى با آن نيست ، و اين همان انتقام الهى است ، كه به بيان گذشته ما عاصم و بازدارنده اى از آن نيست . از اينجا اين نكته هم روشن مىشود كه جمله : * ( « وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّه نَفْسَه » ) * دلالت دارد بر اينكه تهديد در آن به عذابى حتمى است ، چون از خود خدا تحذير كرده ، و تحذير از خود خدا دلالت دارد كه ديگر حايلى بين او و عذاب وجود ندارد و كسى نمىتواند خدا را با اينكه تهديد به عذاب كرده از عذابش جلوگير شود ، پس نتيجه قطعى مىدهد كه عذاب نامبرده واقع شدنى است ، هم چنان كه دو آيه سوره هود نيز اين معنا را مىفهماند . و اينكه فرمود : * ( « وَإِلَى اللَّه الْمَصِيرُ » ) * دلالت دارد بر اينكه شما از اين عذاب راه گريزى نداريد ، و خدا هم از آن صرفنظر نمىكند ، و اين خود تهديد در جمله قبلى را تاكيد مىنمايد . و اين آيات يعنى آيه : * ( « لا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكافِرِينَ أَوْلِياءَ » ) * و آيات بعدش از خبرهاى غيبى قرآن كريم است ، كه توضيح آن ان شاء اللَّه در سوره مائده مىآيد . * ( « قُلْ إِنْ تُخْفُوا ما فِي صُدُورِكُمْ أَوْ تُبْدُوه ، يَعْلَمْه اللَّه . . . » ) * بگو اگر آنچه در دل داريد چه نهان كنيد و چه اظهار نمائيد خدا آن را مىداند ، اين آيه
--> ( 1 ) پس همانطور كه تو و توبه كارانى كه با تواند مامور شدهايد ، استقامت به خرج دهيد ، و طغيان مكنيد كه او بدانچه مىكنيد بينا است ، و به كسانى كه ستم كردند ركون و دلبستگى نداشته باشيد و گرنه آتش شما را مىگيرد ، در حالى كه به غير خدا هيچ ولىاى از آن اولياى خيالى به كارتان نيايد ، و ديگر يارى نشويد ( سوره هود آيه 113 ) . . ( 2 ) تفسير صافى ، ج 1 ط تهران ، ص 815 .