نظير آيه : « وَإِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوه ، يُحاسِبْكُمْ بِه اللَّه » « 1 » است با اين تفاوت كه در آيه مورد بحث ابتدا نهان داشتن را و سپس اظهار كردن را آورده ، و در آيه سوره بقره به عكس ذكر فرموده ، و اين بطورى كه گفته‌اند بدان جهت است كه آيه مورد بحث فرموده چه آن كنيد و چه اين كنيد خدا آن را مىداند و در آيه سوره بقره فرموده : « خدا آن را حساب مىكند » ، و مناسبتر به حال دانستن اين است كه متعلق به مخفى شود ، و مناسبتر به حال حساب كردن اين است كه متعلق به ظاهر و آشكار گردد . در آيه شريفه رسول گرامى خود را مامور نموده اين حقيقت را ابلاغ كند كه آنچه در نفس دارند چه پنهانش كنند و چه اظهارش بدارند ، خدا آن را مىداند و خودش آن را بيان نكرده ، با اينكه در آيات سابق حقايق را خود خدا بيان مىكرد و اين تغيير سياق جز براى اين نبوده كه بفهماند خدا بزرگتر از آن است كه خودش با افرادى كه مىداند در آينده با او مخالفت مىكنند ، هم كلام شود ، هم چنان كه نظير اين تغيير سياق را در جمله * ( « وَمَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ . . . » ) * ديديم . و در جمله : * ( « وَيَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرْضِ ، وَاللَّه عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ » ) * مشابهتى با آيه سوره بقره هست ، كه در سابق در باره اين مشابهت سخن رفت . * ( « يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً ، وَما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ » ) * از اتصال سياق كلام برمىآيد كه اين آيه تتمه گفتار در آيه قبلى باشد ، كه در آن رسول خدا ( ص ) را مامور به ابلاغ كرده بود ، و ظرف ( يوم ) متعلق به مطلبى تقديرى است ، و تقدير كلام « اذكر يوم تجد . . . » است ، يعنى به ياد آر روزى را كه چنين و چنان مىشود ، و يا متعلق به جمله : * ( « يَعْلَمْه اللَّه وَيَعْلَمُ . . . » ) * است ، خواهى گفت در اين صورت معناى آيه اين مىشود كه خدا در آن روز علم پيدا مىكند ، و حال آنكه خدا هميشه عالم است ، جواب مىگوئيم اين عيبى ندارد ، براى اينكه كلمه « روزى كه » ظرف است براى علم خدا بدانچه كه ما از احوال قيامت مشاهده مىكنيم ، نه به اصل روز قيامت ، و به عبارتى ديگر كلمه روز ظرف است براى علم خدا بالنسبه به ظهور امر براى ما ، نه بالنسبه به تحقق آن از ناحيه خدا هم چنان كه آيه زير كه مىفرمايد خدا در قيامت مالك و قادر است منافات ندارد با اينكه در دنيا هم مالك و قادر باشد ، چون گفتيم منظور ظهور ملك و قدرت خدا در قيامت است و آيه چنين است : « يَوْمَ هُمْ بارِزُونَ لا يَخْفى عَلَى اللَّه مِنْهُمْ شَيْءٌ لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّه الْواحِدِ الْقَهَّارِ »

--> ( 1 ) سوره بقره آيه 284 .