* ( « هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الأَرْحامِ كَيْفَ يَشاءُ » ) * كلمه « تصوير » به معناى انداختن عكس چيزى يا كسى است ، ولى كلمه « صورت » اعم از آنست و شامل تمامى چيزهاى سايه دار و بى سايه مىشود . و كلمه « أرحام » جمع رحم است ، و رحم زنان همانجايى است كه نطفه و جنين در آنجا قرار مىگيرد . اين آيه شريفه در معناى بالا بردن مطلب دو آيه قبل است ، چون آن دو آيه مىگفتند : خدا كسانى را كه به آياتش كفر بورزند عذاب مىكند ، براى اينكه عزيز و منتقم است ، و براى اينكه به اسرار و علتها آگاه است ، پس او در كارش به هيچ وجه شكست نمىخورد . در اين آيه مىفرمايد : بلكه مطلب از اين هم مهمتر است ، و آن كس كه به آيات خدا كفر مىورزد ، خوارتر و پستتر از آنست كه با استقلال خودش و بدون اينكه خداى سبحان هيچ دخالتى داشته باشد بتواند به آيات خدا كفر بورزد ، و در اين كار به قدرت خود متكى باشد بدون اينكه خدا در اين باره اذنى داده باشد تا در نتيجه او بر خدا غالب آمده باشد ، و نظام عالم را كه زيباترين نظام است بر هم بزند ، و نيز بتواند اراده خود را بر اراده خدا تحميل كند ، بلكه اگر هم به آيات خدا كفر مىورزد ، باز به خاطر اين است كه خدا به او چنين اذنى داده است يعنى خداى سبحان امورى را تنظيم كرده و آن امور تنظيم شده كه همان عالم دنيا است ، طورى تنظيم شده كه نتيجه اش پديد آمدن موجوداتى داراى اختيار و به نام انسان باشد ، تا زمينه آزمايش و امتحان ، فراهم گردد ، و هر كس بخواهد به اختيار خود ايمان آورد ، و هر كس خواست به اختيار خودش كفر بورزد ، پس هر دو طايفه هر چه بخواهند وقتى مىخواهند كه خداى رب العالمين هم خواسته باشد . بنا بر اين هيچ كفرى و ايمانى و هيچ سرنوشت ديگرى نيست مگر آنكه با تقدير الهى است ، و خلاصه حساب و كتابى دارد ، و اين خداى تعالى است كه اشيا را طورى رديف كرده كه هر چيزى بتواند به هدفى كه با اعمالش آن را دنبال مىكند برسد ، نخست آن هدف را به صورت خاص خودش يا به صورتى كه راه رسيدن به آن برايش فراهم شده تصور بكند ، و سپس با تلاش پىگيرش به آن هدف برسد . پس خداى سبحان يگانه كسى است كه همواره غالب بر امر خود ، و قاهر در اراده خود ، و مسلط بر خلق خويش است . انسانهاى گمراه خيال مىكنند كه هر چه مىكنند تنها به اراده خود مىكنند ، و هر تصرفى را كه در هر چيز مىكنند تنها بخواست خود مىكنند ، و اين خودشان هستند كه با