السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

129

تفسير الميزان ( فارسي )

و در الدر المنثور « 1 » است كه ابن سعد ، و ابن الضريس ، ( در كتاب فضائلش ) و ابن مردويه ، از عمرو بن شعيب ، از پدرش ، از جدش ، روايت آورده‌اند كه گفت : روزى رسول خدا ( ص ) با شدت خشم نزد مردمى رفت كه داشتند خودسرانه قرآن را تفسير مىكردند ، فرمود : « امتهاى قبل از شما هم بخاطر همين روشى كه شما پيش گرفته‌ايد گمراه شدند ، آنها هم در اثر زدن بعضى از كتاب را به بعضى ديگر ، هلاك شدند ، خداى تعالى كتاب را نازل نكرده كه شما به خاطر بعضى از آن بعضى ديگر را تكذيب كنيد ، بلكه نازل كرد تا بعضى مصدق بعض ديگر باشد پس هر چه از قرآن فهميديد همان را بگوئيد ، و هر چه را نفهميديد علمش را به عالمش واگذاريد » . باز در همان كتاب از « احمد » بطريق ديگر از « عمرو بن شعيب » از پدرش ، از جدش روايت كرده كه گفت : رسول خدا ( ص ) شنيد قومى در آيات قرآنى با يكديگر مجادله مىكنند ، فرمود : « كسانى كه پيش از شما بودند بواسطه همين گفتگوها هلاك شدند ، زيرا پاره اى از كتاب الهى را به پاره ديگر زدند ، كتاب خدا نازل شده كه بعضى تصديق بعض ديگر را كند ، شما به پاره اى از آن ، پاره ديگر را تكذيب نكنيد ، آنچه مىدانيد بگوئيد ، و آنچه را كه به آن جاهليد علمش را به دانايش واگذار كنيد » . مؤلف : اين روايات بطورى كه ملاحظه كرديد عبارت « ضرب القرآن بعضه ببعض » را در مقابل « تصديق بعض القرآن بعضا » قرار داده ، معلوم مىشود منظور از « ضرب القرآن » اين است كه كسى بين مقاماتى كه معانى آيات دارند خلط كند و در ترتيبى كه بين مقاصد هست اخلال وارد آورد ، مثلا محكم را متشابه و متشابه را محكم بداند ، و يا خطاهايى از اين قبيل مرتكب شود . پس تكلم به رأى پيرامون قرآن ، و قول به غير علم كه در روايات گذشته بود ، و « ضرب بعض القرآن ببعض » كه در اين روايات آمد ، همه مىخواهند يك چيز را بفهمانند ، و آن اين است كه براى درك معناى قرآن از غير قرآن استمداد نجوييد . حال اگر بپرسى چگونه منظور از روايات نامبرده نهى از مراجعه به غير قرآن در فهم قرآن است ؟ ، با اينكه هيچ شكى نيست كه اولا قرآن براى فهميدن مردم نازل شده ، به شهادت اينكه فرمود : « إِنَّا أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ لِلنَّاسِ » « 2 » و نيز فرموده : « هذا بَيانٌ لِلنَّاسِ » « 3 » و از اين

--> ( 1 ) الدر المنثور ج 2 ص 6 . ( 2 ) ما براى مردم اين كتاب را بر تو نازل كرديم ( سوره زمر آيه 41 ) . ( 3 ) اين كتاب بيانگرى است براى مردم ( سوره آل عمران آيه 138 ) .