حكام اهل جور رضايت ندهد ، از كسانى خواهد بود كه محاكمه به طاغوت مىبرد ، و قرآن كريم در باره آنان مىفرمايد : « ألَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ ، يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ » « 1 » . و در مجمع مىگويد از ابى جعفر ع روايت شده كه فرمود : منظور از باطل سوگند دروغ است ، كه به وسيله آن اموال مردم را بربايند . « 2 » مؤلف : اين يكى از مصاديق باطل است ، و آيه شريفه مطلق است . بحثى علمى و اجتماعى تمامى موجودات پديد آمده اى كه هم اكنون در دسترس ما است - كه از جمله آنها نبات و حيوان و انسان است - همه به منظور بقاى وجود خود به خارج از دايره وجود خود دست انداخته در آن تصرف مىكنند ، تصرفاتى كه ممكن است در هستى و بقاى او دخالت داشته باشد ، و ما هرگز موجودى سراغ نداريم كه چنين فعاليتى نداشته باشد ، و نيز فعلى را سراغ نداريم كه از اين موجودات سر بزند و منفعتى براى صاحبش نداشته باشد . اين انواع نباتات است كه مىبينيم هيچ عملى نمىكنند ، مگر براى آنكه در بقا و نشو و نماى خود و توليد مثلش از آن عمل استفاده كند ، و همچنين انواع حيوانات و انسان هر چه مىكند به اين منظور مىكند كه به وجهى از آن عمل استفاده كند ، هر چند استفاده اى خيالى يا عقلى بوده باشد و در اين مطلب هيچ شبهه اى نيست . و اين موجودات كه داراى افعالى تكوينى هستند با غريزه طبيعى ، و حيوان و انسان با شعور غريزى درك مىكنند كه تلاش در رفع حاجت طبيعى و استفاده از تلاش خود در حفظ وجود و بقا به نتيجه نمىرسد مگر وقتى كه اختصاص در كار باشد ، يعنى نتيجه تلاش هر يك مخصوص به خودش باشد ، به اين معنا كه نتيجه كار يكى عايد چند نفر نشود ، بلكه تنها عايد صاحب كار گردد ، ( اين خلاصه امر و ملاك آن است ) . و به همين جهت است كه مىبينيم يك انسان و يا حيوان و نبات كه ما ملاك كارش را مىفهميم ، هرگز حاضر نمىشود ديگران در كار او مداخله نموده و در فايده اى كه صاحب

--> ( 1 ) هيچ مىبينى كسانى را كه مىپندارند به آنچه به تو و انبياى قبل از تو نازل شده ايمان دارند . و در عين حال مىخواهند محاكمه نزد طاغوت ببرند . « سوره نساء آيه 60 » « فروع كافى ج 7 ص 41 » ( 2 ) مجمع البيان ج 1 ص 282