آنكه دعايش را مستجاب مىكند آن هم يا به فوريت ، كه در نتيجه ثمره اش در دنيا عايد او مىشود ، و يا با مدت كه در نتيجه ثمره اش در آخرت عايدش مىشود ، و يا حد اقل ثمره آن را به مقدار دعايش كفاره گناهانش قرار مىدهد ، البته همه اينها در صورتى است كه از خدا گناه نخواهد . « 1 » و در نهج البلاغه در يكى از وصاياى امير المؤمنين به فرزندش حسين ع آمده : سپس خداى تعالى كليد همه خزينه هاى غيبش را در دست خود تو قرار داد ، و آن اين است كه به تو اجازه داد از او مسئلت كنى ، با اين كليد كه همان دعا است هر درى از درهاى نعمتهاى او را بخواهى مىتوانى بگشايى ، و باران رحمت او را به سوى خود ببارانى ، پس هرگز دير شدن اجابت خدا تو را نوميد نسازد ، كه عطيه به قدر نيت است ، و چه بسا اجابت دعايت بدين جهت تاخير مىافتد كه اجرش برايت بيشتر باشد ، كه بزرگترين عطا همان آرزو و انتظار اجابت داشتن است ، و چه بسا چيزى از خدا بخواهى و خدا آن را به تو ندهد ، بلكه بهتر از آن را بدهد ، حال يا در دنيا و يا در آخرت ، و يا بدين جهت مستجاب نكند كه خواسته است بلائى را از تو بگرداند ، چون آنچه خواسته اى بلاى جان تو است ، زيرا بسيار مىشود كه از خدا چيزى بخواهى كه مايه نابودى دين تو است ، اگر آن حاجتت را برآورند ، دينت را از دست مىدهى ، پس بر تو باد كه هميشه از خدا چيزى بخواهى كه جمال و زيبائيش برايت بماند ، و وزر و وبالش از بين برود ، نه مال ، كه نه تنها براى تو نمىماند ، بلكه تو هم براى آن نمىمانى . « 2 » مؤلف : اينكه فرمود : ( عطيه به مقدار نيت ) است منظورش اين بوده كه استجابت همواره مطابق دعا است ، پس آنچه سائل بر حسب عقيده قلبيش و حقيقت ضميرش از خدا مىخواهد ، خدا به او مىدهد ، نه آنچه كه گفتارش و لقلقه زبانش اظهار مىدارد ، چون بسيار مىشود كه لفظ آن طور كه بايد مطابق با معناى مطلوب نيست ، كه بيانش گذشت ، بنا بر اين جمله مورد بحث بهترين و جامعترين كلمه است براى بيان ارتباط ميان درخواست و اجابت . و چگونه جامعترين كلمه نباشد ؟ با اينكه در كوتاه ترين عبارت موارد بسيارى از دعاهايى را كه مستجاب نمىشود بيان كرده ، كه چرا نمىشود ؟ مانند موردى كه اجابت طول مىكشد ، و موردى كه خير دنيايى مسئول با خير مهمتر دنيايى و يا آخرتى تبديل مىشود و مواردى كه خواسته دعا كننده به صورت ديگرى غير صورتى كه خواسته مستجاب مىشود كه سازگارتر به حال سائل است ، چون بسيار مىشود سائل نعمتى گوارا درخواست مىكند ، كه

--> ( 1 ) عدة الداعى ص 25 و بحار ج 93 ص 302 ( 2 ) نهج البلاغه رساله 31