موسى ع است ، چون قبل از اين سوره كه در مدينه نازل شده ، در سوره اعراف كه در مكه نازل شده بود ، در باره سخن گفتن خدا با موسى ع آيه اى نازل شده بود ، و آن اين آيه است كه مىفرمايد : « قالَ يا مُوسى إِنِّي اصْطَفَيْتُكَ عَلَى النَّاسِ بِرِسالاتِي وَبِكَلامِي » . « 1 » پس ، هم كلام بودن موسى براى خدا امرى معهود بوده است . و همچنين اختلاف ديگرى در معناى « * ( وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ ) * . . . » كرده‌اند ، بعضى گفته‌اند : مراد از آن پيامبر اسلام است كه خدا درجات او را بلند كرد ، و بر تمامى انبيا برترى داد ، زيرا هر پيغمبرى ، مبعوث بر امت خود بود ، و آن جناب مبعوث بر تمامى خلق اولين و آخرين است ، هم چنان كه خداى تعالى فرمود : « وَما أَرْسَلْناكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ » « 2 » . و نيز به دليل اينكه خداى تعالى آن جناب را به حكم آيه شريفه : « وَما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ » « 3 » رحمت براى همه عالم دانسته ، و باز به دليل اينكه او را خاتم نبوت دانسته و فرموده : « وَلكِنْ رَسُولَ اللَّه وَخاتَمَ النَّبِيِّينَ » « 4 » . و باز به اين جهت به او كتابى داده كه ما فوق تمامى كتب آسمانى و بيانگر هر چيز و كتابى است كه از تحريف مبطلين محفوظش داشته ، و معجزه اى يافته است كه تا آخرين روز دنيا اعجازش باقى است ، هم چنان كه فرمود : « وَأَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْه مِنَ الْكِتابِ وَمُهَيْمِناً عَلَيْه » . « 5 » و نيز فرموده : « وَنَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ » « 6 » ، و نيز فرموده : « إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَه لَحافِظُونَ » « 7 » ، و نيز فرموده : « قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لا يَأْتُونَ بِمِثْلِه ، وَلَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً » « 8 » ، و نيز به دليل اينكه آن جناب را به دينى

--> ( 1 ) اى موسى من تو را به خصيصه و مشخصه متمايز كردم : يكى به رسالتهايم و ديگر به كلامم . « سوره اعراف ، آيه 143 » ( 2 ) ما تو را جز براى اينكه عموم بشر را ( به رحمت خدا ) بشارت دهى و از عذابش بترسانى نفرستاديم . ( 3 ) سوره احزاب ، آيه 107 ( 4 ) سوره احزاب ، آيه 40 ( 5 ) اين كتاب را به حق بر تو نازل كرديم ، در عين اينكه تصديق مىكند كه آن ما فوق همه كتابها است . « سوره مائده ، آيه 51 » ( 6 ) ما اين كتاب را به تدريج بر تو نازل كرديم ، تا روشنگر هر چيزى باشد . « سوره نحل ، آيه 89 » ( 7 ) ما ذكر را بر تو نازل كرديم و خود نيز آن را حفظ خواهيم نمود . « سوره حجر ، آيه 9 » ( 8 ) قطعا اگر تمامى انس و جن جمع شوند تا مثل اين قرآن را بياورند ، نخواهند توانست هر چند كه از يكديگر پشتيبانى نمايند . « سوره اسراء ، آيه 88 »