السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

344

تفسير الميزان ( فارسي )

كه خدا در رحمهايشان خلق كرده ، نهان دارند ، و اما شوهرانشان اگر سر اصلاح دارند در رجوع به ايشان در عده طلاق سزاوارترند زنان را نيز مانند وظائفشان حقوق شايسته است و مردان را بر آنان مرتبتى و برترى هست و خدا عزيز و حكيم است ( 228 ) . طلاق دو بار است و پس از دو بار يا نگهدارى به شايستگى و يا رها كردن با احسان و شما را نرسد كه چيزى از آنچه به زنان داده‌ايد بگيريد ، مگر آنكه بدانيد كه حدود خدا را به پا نمىدارند ، كه در اين صورت در آنچه زن به عوض خويش دهد گناهى بر آنان نيست ، اين حدود خدا است ، از آن تجاوز نكنيد و كسانى كه از حدود خدا تجاوز كنند ، ستمكارانند ( 229 ) . و اگر بار ديگر زن را طلاق داد ، ديگر بر او حلال نيست تا با شوهرى غير او نكاح كند اگر طلاقش داد و شوهر قبلى و زن تشخيص دادند كه حدود خدا را به پا ميدارند ، باكى بر آنان نيست كه به يكديگر باز گردند ، اين حدود خداست كه براى گروهى كه دانا هستند بيان مىكند ( 230 ) . و چون زنان را طلاق داديد و بسر آمد مدت خويش رسيدند به شايستگى نگاهشان داريد ، و يا به شايستگى رها كنيد ، و زنها را براى ضرر زدن نگاهشان نداريد كه ستم كنيد ، هر كس چنين كند به خويش ستم كرده است ، آيتهاى خدا را به مسخره نگيريد نعمت خدا را بر خويشتن با اين كتاب و حكمت كه بر شما نازل كرده و به وسيله آن پندتان مىدهد و از خدا بترسيد و بدانيد كه خدا به هر چيز دانا است ( 231 ) . و چون زنان را طلاق داديد و به مدت خويش رسيدند ، منعشان نكنيد كه با شوهران خود به شايستگى به همديگر رضايت داده‌اند زناشويى كنند ، هر كه از شما به خدا و روز جزا ايمان دارد از اين اندرز مىگيرد ، اين براى شما بهتر و پاكيزه تر است خدا مىداند و شما نمىدانيد ( 232 ) . مادران ، فرزندان خويش را دو سال تمام شير دهند ، براى كسى كه مىخواهد شير دادن را كامل كند و صاحب فرزند خوراك و پوشاك آنها را به شايستگى عهده دار است هيچكس بيش از توانش مكلف نمى شود ، هيچ مادرى به سبب طفلش زيان نبيند و نه صاحب فرزند ، به سبب فرزندش ، وارث نيز مانند اين را بر عهده دارد اگر پدر و مادر به رضايت و مشورت هم خواستند طفل را از شير بگيرند گناهى بر آنان نيست و اگر خواستيد براى فرزندان خود دايه بگيريد ، اگر فردى را كه در نظر مىگيريد به شايستگى به او حقى بدهيد گناهى بر شما نيست ، از خدا بترسيد و بدانيد كه خدا بيناى اعمال شما است ( 233 ) . كسانى از شما كه بميرند و همسرانى به جا گذارند ، زنان چهار ماه و ده روز ، به انتظار بمانند و چون به مدت خويش رسيدند آنچه به شايستگى در باره خويش كنند ، گناهى بر شما نيست كه خدا از آنچه مىكنيد آگاه است ( 234 ) . آنچه در باره خواستگارى زنان به اشاره مىگوئيد يا در دل خويش نهان مىكنيد ، گناهى بر شما نيست ، خدا مىداند كه شما يادشان خواهيد كرد ولى با آنها قرار آميزش سرى نبنديد ، مگر آنكه سخنى شايسته گوئيد ، و نيز قصد بستن عقد زناشويى نكنيد تا از عده در آيند و بدانيد كه خدا بر آنچه در دلهاى شما است آگاه است ، از او بترسيد و بدانيد كه خدا آمرزنده و بردبار است ( 235 ) . اگر زنان را طلاق داديد قبل از اينكه به آنان دست زده باشيد و مهرى هم برايشان معين نكرده‌ايد گناهى بر شما نيست ولى بايد از بهره اى شايسته ، كه در خور نيكوكاران است بهره ورشان كنيد ، توانگر به