السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

345

تفسير الميزان ( فارسي )

اندازه خويش و تنگدست به اندازه خودش ( 236 ) . و اگر پيش از آنكه به زنان دست بزنيد طلاقشان داديد و مهرى براى آنها مقرر داشته‌ايد ، نصف آنچه مقرر داشته‌ايد بايد بدهيد مگر آنكه گذشت كنند يا آنكه گره زناشويى به دست او است گذشت كند و گذشت كردن شما به پرهيزكارى نزديكتر است ، بزرگوارى را ميان خودتان فراموش نكنيد كه خدا به آنچه مىكنيد بينا است ( 237 ) . همه نمازها و نماز ميانه را مواظبت كنيد و براى خدا مطيعانه بپاى خيزيد ( 238 ) . و اگر در حال ترس بوديد مىتوانيد پياده و سواره نماز گزاريد و چون ايمن شديد خدا را ياد كنيد چنان كه به شما چيزهايى را كه نمىدانسته‌ايد تعليم داده است ( 239 ) . كسانى از شما كه مرگشان فرا رسد و همسرانى بجا گذارند ، براى همسران خويش معاشى تا يك سال بدون بيرون كردن وصيت كنند ، اگر خود بيرون رفتند در باره خويش كارى كه شايسته باشد ، هر چه كنند گناهى بر شما نيست و خدا عزيز و حكيم است ( 240 ) . زنان طلاق گرفته بهره اى به شايستگى در خور پرهيزكاران دارند ( 241 ) . بدينسان خدا آيه هاى خويش را براى شما بيان مىكند شايد تعقل كنيد ( 242 ) . بيان آيات اين آيات در باره احكام طلاق و عده و شير دادن زن مطلقه به فرزند خود و در خلالش بعضى از احكام نماز است . « * ( وَالْمُطَلَّقاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ ثَلاثَةَ قُرُوءٍ ) * . . . » اصل در معناى « طلاق » آزاد شدن از قيد و بند است ولى به عنوان استعاره در رها كردن زن از قيد ازدواج استعمال شده ، و در آخر به خاطر كثرت استعمال ، حقيقت در همين معنا گشته است . كلمه « تربص » هم به معناى « انتظار » مىآيد و هم به معناى « حبس » ، و اگر در آيه مورد بحث ، آن را مقيد كرد به قيد « بانفسهن » براى اين بوده كه بر معناى تمكين به مردان دلالت كند ، و بفهماند كه عده طلاق چيست ، و براى چيست ، عده طلاق اين است كه : زن مطلقه در مدت عده به هيچ مردى تمكين نكند ، و پذيراى ازدواج با كسى نشود ، و اما اينكه عده براى چيست ، و چه حكمتى در تشريع آن هست ؟ مىفهماند براى اين است كه آب و نطفه مردان به يكديگر مخلوط نشود ، و نسبها فاسد نگردد ، ( و اگر زن مطلقه حامله است معلوم باشد كه از شوهر اولش حمل برداشته نه دوم ، و اگر عده واجب نمىشد معلوم نمىشد چنين فرزندى ، فرزند كدام يك از دو شوهر است ) ، البته اين حكمت لازم نيست كه در تمامى موارد موجود باشد ،