از اينجا علت اينكه چرا ميان « هدى » و ميان * ( « بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى » ) * مقابله انداخت ؟ روشن مىگردد ، چون مقابله ميان آن دو مقابله ميان عام و خاص است ، قرآن براى بعضى افراد هدايت ، و براى بعضى ديگر بيناتى از هدايت است . * ( « فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْه » ) * كلمه « شهادت » به معناى حاضر بودن در جريان ، و اطلاع يافتن از آن است ، ( وقتى مىگوئيم من در وقوع فلان امر شاهد بودم ، يعنى حاضر بودم ، و در نتيجه حضورم از جريان اطلاع يافتم ) ، و شاهد ماه رمضان بودن ، به اين معنا است كه انسان هم چنان زنده و هوشيار بماند ، تا ماه رمضان فرا رسد ، و آدمى از فرا رسيدنش آگاه شود ، و اين شهادت هم نسبت به تمامى ماه صادق است ، و هم نسبت به بعضى از آن ، ( مانند اينكه آدمى در اوائل ماه ، مسافر باشد و در اواخر آن حاضر شود ) و اما اينكه مراد از شهود شهر اين باشد كه انسان شاهد رؤيت هلال رمضان باشد در حالى كه مسافر هم نباشد ، صحيح نيست چون دليلى در لفظ آيه بر آن نيست ، بله از راه ملازمه آن هم در بعضى از اوقات و به كمك قرائن مىتوان چنين معنايى را بر آيه تحميل كرد ، و ليكن در آيه هيچ قرينه اى بر اين معنا وجود ندارد . * ( « وَمَنْ كانَ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ » ) * وارد ساختن اين جمله در آيه مورد بحث از قبيل تكرار به منظور تاكيد و غيره نيست ، چون قبلا هم گفتيم دو آيه قبلى در مقام بيان حكم نبودند ، و تنها در مقام زمينه چينى بودند ، و فقط آيه سوم حكم را بيان مىكند ، پس آيه سوم مشتمل بر جمله تكرارى نيست . * ( « يُرِيدُ اللَّه بِكُمُ الْيُسْرَ ، وَلا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ ، وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ » ) * كانه اين جمله مىخواهد مجموع مطالب آيه را تعليل كند ، هم استثنا شدن مريض و مسافر و افطار كردن آن دو در ماه رمضان را ، و هم روزه گرفتن در ايام ديگر سال را ، چيزى كه هست اينكه جمله اول مطلب اول را تعليل مىكند و مىفرمايد چون خدا سهولت را برايتان خواسته ، و جمله آخر يعنى * ( « وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ » ) * مطلب بعد را و مىفرمايد اينكه گفتيم به همان عدد از روزهاى ديگر سال را روزه بگيريد براى اين بود كه تكميل سى روز امرى واجب است . و حرف « لام » در جمله * ( « وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ » ) * الخ لام غايت است ، و جمله عطف است بر جمله : « يريد » الخ ، چون آن جمله نيز مشتمل بر معناى غايت بود ، و تقدير كلام اين است كه :