السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
290
تفسير الميزان ( فارسي )
هم همين است ، چون بقيه فسادها از اينجا شروع مىشود و شريعت اسلام همانطور كه قبلا هم گفته شد اساس احكام خود را تحفظ بر عقل قرار داده ، خواسته است با روش عملى ، عقل مردم را حفظ كند ، ( و بلكه رشد هم بدهد ) ، و اگر از شراب ، و قمار ، و تقلب ، و دروغ ، و امثال اين گناهان نهى كرده ، باز براى اين است كه اين گونه اعمال ويرانگر عقلند و بدترين عملى كه حكومت عقل را باطل مىسازد در ميان اعمال شرب خمر ، و در ميان اقوال دروغ و زور است . پس اين اعمال يعنى اعمالى كه حكومت عقل را باطل مىسازد ، و در رأس آن سياستهايى است كه مستى و دروغ را ترويج مىكند ، اعمالى است كه انسانيت را تهديد مىكند ، و بنيان سعادت او را منهدم ساخته ، آثارى هر يك تلختر از ديگرى ببار مىآورد ، آرى شراب آب شور را مىماند كه هر چه بيشتر بنوشند تشنه تر مىشوند ، آنجا كه كار به هلاكت برسد ، آثار اين آب آتشين هم روز به روز تلختر ، و بر دوش انسانها سنگينتر است ، چون مبتلاى به شراب جرعه اى ديگر مىنوشد تا بلكه شايد خستگيش بر طرف شود ، ولى تلاشى بيهوده مىكند . و اين فخر براى دين مبين اسلام اين محجه بيضا و شريعت غرا بس است ، كه زير بناى احكام خود را عقل قرار داده ، و از پيروى هواى نفس كه دشمن عقل است نهى فرموده . و گفتنىهاى ما پيرامون شرب خمر بيش از اينها است ان شاء اللَّه تتمه آن در سوره مائده از نظر خواننده خواهد گذشت . و از آنجايى كه مردم به قريحه حيوانيت كه دارند همواره متمايل به لذائذ شهوت هستند ، و اين تمايل اعمال شهوانى را بيشتر در بين آنان شايع مىسازد تا حق و حقيقت را ، و قهرا مردم به ارتكاب آنها عادت نموده تركش برايشان دشوار مىشود ، هر چند كه ترك آن مقتضاى سعادت انسانى باشد ، بدين جهت خداى سبحان مبارزه با اين گونه عادتها را تدريجا در بين مردم آغاز كرد ، و با رفق و مدارا تكليفشان فرمود : يكى از اين عادات زشت و شايع در بين مردم مىگسارى بود ، كه شارع اسلام به تدريج تحريم آن را شروع كرد ، و اين مطلب با تدبر در آيات مربوط به اين تحريم كه مىبينيم چهار بار نازل شده كاملا به چشم مىخورد . بار اول فرموده : « قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَما بَطَنَ ، وَالإِثْمَ وَالْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ » « 1 » و اين آيه در مكه نازل شده ، و بطور كلى هر عملى را مصداق اثم باشد تحريم كرده ،
--> ( 1 ) بگو پروردگار من تنها فواحش چه ظاهرى و چه باطنى آن و نيز اثم و ستم بدون حق را تحريم كرده . « سوره اعراف آيه 32 »