السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
134
تفسير الميزان ( فارسي )
بحث ما در اين كتاب است . لذا مىگوئيم در اين روايات از چند طريق بر نهى عمر از متعه حج استدلال شده است . 1 - استدلال به اينكه آيه : * ( « وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّه » ) * بر آن دلالت دارد ، و حاصلش اين است كه آيه نامبرده عموم مسلمين را مامور كرده به اينكه حج را تمام و عمره را تمام كنند ، و آيه اى كه حج تمتع را تشريع كرده مخصوص رسول خدا ص است ، اين استدلال در روايت ابى نضره از جابر آمده ، كه گفت : همين كه عمر به خلافت رسيد گفت : خداوند از هر چيز هر قدر بخواهد براى پيغمبرش حلال مىكند و ملاك كار ما قرآن است ، كه هر آيه اش در جايى كه بايد نازل شود نازل شده ، و فرموده : « فاتموا * ( الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّه ) * » و به حكم اين آيه بايد حج خود را از عمره خود جدا كنيد . و اين استدلال به هيچ وجه درست نيست ، چون خواننده عزيز در تفسير آيه نامبرده توجه فرمود كه گفتيم : اين آيه بيش از اين دلالت ندارد كه اتمام حج و عمره واجب است ، و كسى كه بايد اين عبادت را انجام دهد نمىتواند در وسط آن را قطع كند ، به دليل اينكه دنبالش مىفرمايد : ( * ( فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ ) * . . . ) ، و اما اينكه آيه شريفه دلالت داشته باشد بر اينكه مسلمانان بايد عمره را جداى از حج بياورند و متصل آوردنش تنها مخصوص به رسول خدا ص و يا به آن جناب و همراهانش بوده كه در آن سال يعنى در حجة الوداع در خدمتش بودهاند ، ادعايى است كه اثباتش از خرط القتاد مشكلتر است ( خرط القتاد به اين معنا است كه انسان ساقه اى پر از تيغ زهردار را با دست بگيرد ، و دست خود را بر آن بكشد ، بطورى كه همه تيغهاى ساقه مانند برگ از ساقه جدا شود و بريزد ) . علاوه بر اينكه در اين روايت اعتراف شده است به اينكه حج تمتع سنت رسول خدا ص بوده هم چنان كه در روايت نسايى از ابن عباس نيز اين اعتراف آمده ، و عمر به نقل ابن عباس گفته : به خدا سوگند من شما را از متعه نهى مىكنم ، با اينكه رسول خدا ص آن را انجام داد . 2 - و اما اينكه استدلال كردهاند به اينكه نهى از تمتع در حج موافق با كتاب و سنت است هم چنان كه در روايت ابى موسى آمده بود ، كه گفت : اگر از حج تمتع نهى كنيم هم به كتاب خدا عمل كردهايم ، كه مىفرمايد : * ( « وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّه » ) * و هم به سنت پيامبرمان عمل كردهايم ، كه فرمود : ( محرم از احرام در نمىآيد تا وقتى كه قربانيش ذبح شود ) . در پاسخ مىگوئيم كتاب خدا همانطور كه قبلا خاطرنشان كرديم بر خلاف اين گفتار دلالت دارد ، و اما اينكه گفتند ترك حج تمتع پيروى از سنت رسول خدا ص است كه فرمود : ( محرم از احرام در نمىآيد مگر وقتى كه قربانيش ذبح شود ) .