مَعَ الصَّادِقِينَ ، اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، از خدا بترسيد و با راستگويان باشيد ) . « 1 » و حصرى كه از جمله ( * ( أُولئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا ) * ، تنها اينهايند كه راست ميگويند ) استفاده مىشود آن تعريف و بيان تا حدى كه گذشت تاكيد مىكند و معنايش - و خدا داناتر است - اين مىشود ( هر گاه خواستى راستگويان را ببينى راستگويان تنها همان ابرارند ) . و اما تعريفى كه براى بار سوم از آنان كرد و فرمود : * ( ( أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ ) ) * حصرى كه در آن هست ، براى بيان كمال ايشان است ، چون برو صدق اگر به حد كمال نرسند ، تقوى دست نميدهد . و اوصافى كه خداى سبحان در اين آيه از ابرار شمرده ، همان اوصافى است كه در آيات ديگر آورده ، از آن جمله فرموده : ( إِنَّ الأَبْرارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كانَ مِزاجُها كافُوراً ، عَيْناً يَشْرَبُ بِها عِبادُ اللَّه ، يُفَجِّرُونَها تَفْجِيراً ، يُوفُونَ بِالنَّذْرِ ، وَيَخافُونَ يَوْماً كانَ شَرُّه مُسْتَطِيراً ، وَيُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّه مِسْكِيناً وَيَتِيماً وَأَسِيراً إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْه اللَّه ، لا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَلا شُكُوراً ، تا آنجا كه مىفرمايد ، وَجَزاهُمْ بِما صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيراً ، براستى ابرار از جامى مينوشند كه مزاج كافور دارد ، چشمه اى كه بندگان خدا از آن مينوشند و آن را به هر جا كه خواهند روان كنند ، نيكوكاران به نذر وفا كنند و از روزى كه شر آن روز عالمگير است ، بيم دارند و طعام را با آنكه دوستش دارند به مستمند و يتيم و اسير دهند و منطقشان اين است كه ما شما را فقط براى رضاى خدا طعام ميدهيم ، و از شما پاداشى و سپاسى نخواهيم ، - تا آنجا كه فرمود - و پروردگارشان هم در عوض آن صبرى كه كردند ، بهشت و ديبا پاداششان دهد ) . « 2 » كه در اين آيات ، ايمان به خدا و ايمان به روز جزا و انفاق در راه خدا و وفاى به عهد و صبر را نام برده و نيز فرموده : ( كَلَّا إِنَّ كِتابَ الأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ ، وَما أَدْراكَ ما عِلِّيُّونَ ، كِتابٌ مَرْقُومٌ ، يَشْهَدُه الْمُقَرَّبُونَ ، إِنَّ الأَبْرارَ لَفِي نَعِيمٍ ، تا آنجا كه مىفرمايد : يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيقٍ مَخْتُومٍ و تا آنجا كه مىفرمايد : عَيْناً يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ ، حاشا كه كتاب ابرار هر آينه در درجات بلندى است ، و تو نمىدانى آن درجات چيست قضايى است رانده شده كه مقربين درگاه خدا آن را مشاهده ميكنند كه ابرار همانا در نعيم باشند - تا آنجا كه مىفرمايد ، از شرابى خالص و صافى و سر به مهر مينوشند ، - تا آنجا كه مىفرمايد - چشمه اى كه همان مقربين خودشان از آن مينوشند ) . « 3 » كه اگر ميان اين آيات و آيات سوره دهر كه گذشت تطبيق به عمل آيد ، آن وقت حقيقت وصف مؤمنين و مال كارشان - اگر در آن دقت كنى - به خوبى روشن ميگردد . از يك سو در اين آيات ايشان را توصيف كرده به اينكه عباد اللَّه هستند ، و عباد اللَّه مقرب درگاه

--> 1 - توبة - 119 2 - دهر - 5 - 12 3 - مطففين - 28