بيان * ( ( إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ ما أَنْزَلْنا مِنَ الْبَيِّناتِ وَالْهُدى ) ) * ظاهرا ( و خدا داناتر است ) مراد به كلمه ( هدى ) همان معارف و احكامى است كه دين الهى متضمن آن است ، معارفى كه پيروان دين را بسوى سعادت هدايت مىكند و مراد به بينات ، آيات و حجتهايى است كه دلالتشان بين و واضح است ، و ادله و شواهد بر حقى است كه همان هدايت است . بنا بر اين كلمه ( بينات ) در كلام خداى عز و جل وصفى است مخصوص آيات نازله ، و بر اين اساس منظور از كتمان آن آيات ، اعم است از كتمان و پنهان كردن اصل آيه و اظهار نكردن آن و يا كتمان دلالت آن به اينكه آيه نازله را طورى تاويل و يا دلالتش را طورى توجيه كنند كه آيه از آيت بودن بيفتد . همانطور كه يهود اين كار را با آيات تورات كردند ، يعنى آن آياتى كه از بعثت پيامبر اسلام بشارت ميداد ، تاويل و يا پنهان كردند ، بطورى كه مردم يا اصلا آن آيات را نديدند و يا اگر ديدند تاويل شده اش را ديدند ، و خلاصه دلالتش را از رسول اسلام ( ص ) برگرداندند . * ( ( مِنْ بَعْدِ ما بَيَّنَّاه لِلنَّاسِ ) ) * الخ ، اين جمله مىفهماند كتمانى كه يهوديان كردند ، بعد از آن بود كه آيات نامبرده به گوش مردم رسيده بود و چنان نبود كه تنها علماى يهود آن آيات را مىدانستند و از عوام پنهان كردند ، نه ، بلكه مدتها در دسترس مردم هم بوده ، بعدها علما آنها را از عده اى پنهان و براى عده اى تاويل كردند . براى اينكه در عهدى كه تورات نازل ميشده ، تبيين آيات آن براى تك تك مردم دنيا عادتا امرى محال بوده ، چون هيچيك از وسائل تبليغى موجود امروز در آن موقع نبوده ، به ناچار اگر آيه اى از تورات و يا يك مطلب ساده اى را ميخواستند به عموم مردم اعلام و تبيين كنند ، لا بد اينطور بوده كه به حاضرين مىگفتند و سفارش مىكردند كه ايشان به غائبين برسانند ، يا به علماء مىگفتند تا آنها بساير مردم برسانند ، و خلاصه عده اى آن مطلب را بدون واسطه مىگرفتند و عده اى ديگر با واسطه . و بنا بر اين عالم يكى از وسائط و وسائل تبليغ بوده ، هم چنان كه زبان و سخن واسطه ديگرش بوده ، پس اگر خبرى براى عالمى و جمعى از مردم عادى كه در مجلس حضور دارند بيان ميشد ، در حقيقت براى همه مردم بيان شده بود ، چون عالم ميثاق وجدانى دارد كه حقايق را كتمان نكند . حال اگر در همين صورت ، آن عالم ، علم خود را كتمان كند ، در حقيقت كتمانش بعد از بيان