نمىكند و اما آنچه كه با حكم اختيار منافات دارد ، قرآن كريم شديدا دفع نموده و مستند به اختيار خود انسانها دانسته است ، از آن جمله فرموده : ( وَإِذا فَعَلُوا فاحِشَةً قالُوا : وَجَدْنا عَلَيْها آباءَنا ، وَاللَّه أَمَرَنا بِها ، قُلْ إِنَّ اللَّه لا يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ ، أتَقُولُونَ عَلَى اللَّه ما لا تَعْلَمُونَ ، و چون عمل زشتى مرتكب ميشوند ، ميگويند : ما پدران خود را ديديم كه چنين مىكردند و خدا فرمان داده كه چنين كنيم ، بگو : خدا به كار زشت فرمان نميدهد آيا بدون علم بر خدا افترايى مىبنديد ؟ ) ، « 1 » بطورى كه ملاحظه مىكنيد كفار عمل زشت خود را به خدا نسبت دادند و خدا اين نسبت را نفى مىكند . و آن افعال و احوال و ملكاتى را كه اگر مستند به قضاء و قدر نكند ، باعث مىشود بندگانش باشتباه بيفتد و خود را مستقل از خدا و اختيار خود را سبب تام در تاثير بپندارند ، مستند به قضاء خود كرد تا انسانها را بسوى صراط مستقيم هدايت كند ، صراطى كه رهروش را به خطا نمىكشاند و آن راه مستقيم اين است كه نه انسان همه كاره و مستقل از خدا و قضاى او است ، و نه همه كاره قضاء الهى است ، و اختيار انسان هيچ كاره است ، بلكه همانطور كه گفتيم ، هم قضاء خدا دخيل است و هم اختيار انسان . با اين هدايت ، رذائل صفاتى كه از استناد حوادث به قضاء ناشى مىشود از انسانها دور كرد ، تا ديگر نه به آنچه عايدشان مىشود ، خوشحال شوند و قضاء خدا را هيچ كاره بدانند و نه از آنچه از دستشان مىرود تاسف بخورند و خود را هيچ كاره حساب كنند ، هم چنان كه فرمود : ( وَآتُوهُمْ مِنْ مالِ اللَّه الَّذِي آتاكُمْ ، و به ايشان بدهيد از مال خدا كه خدا بشما داده ) « 2 » كه مردم را دعوت به جود و كرم مىكند ، چون مال را داده خدا معرفى كرده ، هم چنان كه در جمله : ( وَمِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ ، و از آنچه روزيشان كرده‌ايم انفاق مىكنند ) « 3 » با استناد مال به اينكه رزق خداست ، مردم را بانفاق دعوت مىكند ، و نيز مانند آيه : ( فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ عَلى آثارِهِمْ ، إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِيثِ أَسَفاً ، إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَى الأَرْضِ زِينَةً لَها ، لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ، نكند ميخواهى خود را بخاطر آنان و براى اينكه به اين دعوت ايمان نياورده‌اند ، از غصه هلاك كنى ! ما آنچه كه بر روى زمين هست ، در نظر آنان زينت داديم تا به امتها نشان بدهيم ، كدامشان بهتر عمل مىكنند ) « 4 » كه رسول گرامى خود صلوات اللَّه عليه را نهى مىكند از اينكه به استناد كفر مردم غصه نخورد ، و مىفرمايد : كه اين كفرشان خدا را به ستوه نمىآورد بلكه آنچه كه در روى زمين هست به منظور امتحان آنان در روى زمين قرار گرفته و آياتى ديگر از اين قبيل .

--> 1 - سوره اعراف آيه 28 2 - سوره نور آيه 33 3 - سوره بقره آيه 3 4 - سوره كهف 6 - 7