از صالحان بود ، و با اينكه انبيايى پائينتر از وى به حكم همين آيه از صالحان بودند ، مع ذلك او از خدا ميخواهد كه به صالحان قبل از خود ملحق شود ، معلوم مىشود كه قبل از او صالحانى بوده‌اند كه او پيوستن به ايشان را درخواست مىكند ، و خدا درخواستش را اجابت مىكند و در چند جا از كلامش او را در آخرت ملحق بايشان مىكند ، يك جا مىفرمايد : ( * ( وَلَقَدِ اصْطَفَيْناه فِي الدُّنْيا وَإِنَّه فِي الآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ ) * ، او در آخرت از صالحان خواهد بود ) . « 1 » جاى ديگر مىفرمايد : ( وَآتَيْناه أَجْرَه فِي الدُّنْيا ، وَإِنَّه فِي الآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ ، ما پاداش او را در دنيا داديم ، و در آخرت از صالحان خواهد بود ) « 2 » . و در جاى سوم مىفرمايد : ( وَآتَيْناه فِي الدُّنْيا حَسَنَةً ، وَإِنَّه فِي الآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ ، ما در دنيا حسنه اى به او داديم ، و او در آخرت از صالحان خواهد بود ) « 3 » . اگر خواننده عزيز در آنچه گفتيم دقت كند ، بسادگى مىتواند بفهمد كه صلاح داراى مراتبى است ، كه بعضى ما فوق بعض ديگر است ، و آن وقت اگر از روايتى بشنود كه ابراهيم ع از خدا مىخواسته به محمد و آل او ع ملحقش كند ، ديگر هيچ استبعاد نمىكند ، مخصوصا وقتى مىبيند كه آيات در مقام بيان اجابت دعاى او ، مىفرمايد : كه او در آخرت ملحق به صالحان مىشود ، و رسول خدا ( ص ) هم اين مقام را براى خود ادعا مىكند ، و قرآن كريم هم مىفرمايد : ( إِنَّ وَلِيِّيَ اللَّه الَّذِي نَزَّلَ الْكِتابَ ، وَهُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ ، همانا سرپرست من خدايى است كه كتاب را به حق نازل كرد ، و هم سرپرستى صالحان را دارد ) . « 4 » چون ظاهر اين آيه اين است كه رسول خدا ( ص ) ادعاى ولايت براى خود مىكند ، پس از ظاهرش بر مىآيد كه رسول خدا ( ص ) همان كسى است كه دارنده صلاح مورد آيه است ، و ابراهيم ع از خدا درخواست مىكند به درجه صالحانى برسد كه صلاحشان در مرتبه اى بالاتر از صلاح خود او است ، پس منظورش همان جناب است . * ( ( وَوَصَّى بِها إِبْراهِيمُ بَنِيه ) ) * الخ ، يعنى ابراهيم فرزندان خود را به ( ملت و كيش ) سفارش كرد . * ( ( فَلا تَمُوتُنَّ ) ) * الخ ، نهى از مردن ، با اينكه مردن بدست خود آدمى نيست ، و تكليف بايد به امر اختيارى متوجه بشود ، از اين باب است ، كه برگشت اين امر غير اختيارى به اختيار است ، چون تقدير كلام چنين است ( از اين معنا حذر كنيد ، كه مرگ شما را دريابد ، در حالى كه به حال اسلام نباشيد ) ، يعنى همواره ملازم با اسلام باشيد ، تا مرگتان در حال اسلامتان واقع شود ، و اين آيه شريفه به اين معنا اشاره دارد ، كه ملت و دين ، همان دين اسلام است ، هم چنان كه در جاى ديگر فرمود :

--> 1 - سوره بقره آيه 130 2 - سوره عنكبوت آيه 27 3 - سوره نحل آيه 122 4 - سوره اعراف آيه 196