السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
432
تفسير الميزان ( فارسي )
مبعوث مىشوند ، خوار مفرما ، روزى كه مال و فرزندان سود نمىدهند ، مگر كسى كه قلبى سالم بياورد ) « 1 » بلكه به خوار نشدن در دنيا و سلامت در ظاهر قناعت ميكرد ، و نيز نمىگفت : ( وَاجْعَلْ لِي لِسانَ صِدْقٍ فِي الآخِرِينَ ، و برايم لسان صدقى در آيندگان قرار ده ) . « 2 » ، بلكه به لسان ذكر در آيندگان اكتفاء ميكرد ، و همچنين ساير كلماتى كه از آن جناب حكايت شده است . پس اسلامى كه او براى ذريه اش درخواست كرد ، جز اسلام واقعى نمىتواند باشد ، و در جمله * ( ( أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ ) ) * ، خود اشاره اى به اين معنا هست ، چون اگر مراد تنها صدق نام مسلمان بر ذريه اش بود ، ميگفت : * ( ( أُمَّةً مُسْلِمَةً ) ) * ديگر احتياج به كلمه ( لك ) نبود ، ( دقت بفرمائيد ) . * ( ( رَبَّنا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ ) ) * الخ ، منظور آن جناب بعثت خاتم الانبياء ص بود ، هم چنان كه رسول خدا ( ص ) مىفرمود : من دعاى ابراهيم هستم . بحث روايتى در كافى از كتانى روايت كرده كه گفت : از امام صادق ع از مردى پرسيدم . كه دو ركعت نماز در مقام ابراهيم را كه بعد از طواف حج و عمره واجب است فراموش كرده ؟ فرمود : اگر در شهر مكه يادش آمد ، دو ركعت در مقام ابراهيم بخواند ، چون خداى عز و جل فرموده * ( ( وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى ) ) * و اما اگر از مكه رفته ، و آن گاه يادش آمده ، من دستور نميدهم برگردد . « 3 » مؤلف : قريب به اين معنا را شيخ در تهذيب « 4 » ، و عياشى در تفسيرش « 5 » ، به چند سند روايت كردهاند ، و خصوصيات حكم ، يعنى نماز در مقام ابراهيم ، و اينكه بايد پشت مقام باشد ، هم چنان كه در بعضى روايات آمده ، كه احدى نبايد دو ركعت نماز طواف را جز در پشت مقام بخواند ، تا آخر حديث ، همه از كلمه ( من ) و كلمه ( مصلى ) در جمله : * ( ( وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى ) ) * استفاده شده است . و در تفسير قمى از امام صادق ع روايت آورده كه در ذيل جمله : * ( ( أَنْ طَهِّرا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ ) ) * الخ فرموده : يعنى مشركين را از آن دور كن . « 6 » و در كافى از امام صادق ع روايت آورده كه فرمود : خداى عز و جل در كتابش
--> 1 - سوره شعراء آيه 87 - 89 2 - سوره شعراء آيه 84 3 - كافى ج 4 ص 425 حديث 1 4 - تهذيب ج 5 حديث 458 5 - عياشى ج 1 ص 58 حديث 91 6 - تفسير قمى ج 1 ص 59