برداشت ! ( 1 ) قصرهاى ديگرى نيز به نامهاى : جعفرى ، مليح ، غرو ، مختار ، حير براى خوشگذرانى بنا كرده بود كه هر كدام هزاران ميليون درهم خرج برداشته و مورخان به تفصيل از آنها ياد كرده اند . ( 2 ) متوكل تصميم گرفت پسرش " عبد الله معتز " را ختنه كند و براى اين منظور تشريفات بسيار پر خرج و سرسام آورى به راه انداخت كه مورخان به تفصيل نوشته اند و ما به گوشه‌هايى از آن اشاره مىكنيم : فرشى را كه طول آن يكصد ذراع و عرض آن نيز پنجاه ذراع بود ، براى تالار قصر كه داراى همين ابعاد بود ، تهيه كردند و براى پذيرايى از مدعوين چهار هزار صندلى از طلا و مرصع به جواهر در تالار قصر چيدند ! به فرمان متوكل بيست ميليون درهم كه براى نثار ، آماده شده بود ، بر سر زنان و خدام و حاشيه نشينان نثار كردند ! و يك ميليون درهم كه روى آنها عنوان جشن و مراسم ختنه كنان حك شده بود ، بر سر آرايشگر و ختنه كننده و غلامان و پيشكاران مخصوص ، نثار كردند ! آن روز از ختنه كنندهء معتز پرسيدند كه تا موقع صرف غذا ، چه مبلغى عائد تو شده ؟ گفت : هشتاد و چند هزار دينار غير از اشياى زرين و انگشترى و جواهر ! كه عايد او شده بود . وقتى كه صورت مخارج جشن " ختنه كنان " به متوكل تسليم شد ، بالغ بر هشتاد و شش ميليون درهم شده بود ! ! ( 3 ) اينها گوشه‌هايى از خوشگذرانيها و ولخرجيهاى متوكل از محل بيت المال بود ، و اگر نه

--> 1 . فقيهى ، على اصغر ، آل بويه ، انتشارات صبا ، 1365 ه‍ . ش ، ص 415 . 2 . شريف القرشى ، باقر ، حياة الإمام الهادى ، الطبعة الأولى ، بيروت ، دار الأضواء ، ص 309 - 315 . 3 . فقيهى ، همان كتاب ، ص 417 ، دكتر منجد ، صلاح الدين ، بين الخلفاء والخلعاء ، الطبعة الثالثة ، بيروت ، دارالكتاب الحديث ، 1980 م ، ص 33 - 35 ، مراسم پر تجمل ختنه كنان معتز را " قلقشندى " نيز با اندكى تفاوت در كتاب " مآثر الأنافة في معالم الخلافة " ، ( مطبعة حكومة الكويت ، چاپ دوم ) ج 3 ، ص 367 آورده است .