السيد الطباطبائي ( مترجم : فقهي )

مقدمه 6

سنن النبي ( ص ) ( فارسي )

عمل كرده اند « سنّت » گويند . و « سنّة الله » يعنى امر و نهى خداوندى ، و همچنين تعذيب و قضا و قدر و افعال خداوندى را « سنّة الله » گويند . روش ، سيره ، طبيعت ، سرشت ، شريعت . طريقه و روش خاص بر خود گرفتن ، تابع هواى نفس بودن و بهر مذهبى تابع شدن و امثال اين معانى در مادّهء « سنّت » به كار رفته است . اين بود خلاصه معانى كه در مادّهء « أدب و سنّت » استعمال شده است ، ولى معنائى كه بمناسبت موضوع بحث در اينجا بايد گفت اينست : هر كارى كه مورد پسند دين و يا عقل است ، اگر به زيباترين و به بهترين وجهى انجام گيرد آن را « أدب » گويند . انسان با أدب كسى است كه كارها و حركات وى بزيباترين و لطيفترين وجه انجام گرفته و واقع شود . و امّا به صفاتى كه مربوط به صفاى روح و كمال نفس است و به باطن انسان ارتباط دارد ، مانند سخاوت ، شجاعت عدالت ، عفو ، ترحم و ساير صفات انسانى آن را « أخلاق » گويند . و بعبارت ديگر : ادب از صفات فعل انسانى است در خارج ، ولى « أخلاق » از صفات نفس است در باطن ، و در عين حال اين دو معنى با هم متلازمند . بنا بر اين به افعالى كه در دين و در پيش عقلاء پسنديده نيست : مانند ظلم ، خيانت ، دروغ ، بخل ، حسد و امثال آن ، و همچنين به افعالى كه از اختيار انسان خارج است « آداب » گفتن در آنها صحيح نخواهد بود . و سنّت نيز از صفات فعل انسان است ، با اين فرق كه « سنّت » أعم از « أدب » مىباشد يعنى هم به روشهاى خوب « سنّت » گفته مىشود و هم به روشهاى بد ، ولى « أدب » هميشه خوبست و آن ظرافت و زيبائى فعل انسان است . « ادب » مورد ستايش خاص و عامّ قرار گرفته . شعراء ، أدباء ، دانشمندان همه و همه آن را ستوده و از وى تعريف و تمجيد نموده اند .