وبه هر حال آنچه به نظر مىرسد آن است كه مقصود از غسق الليل آخر وقت عشاء است واين با آنچه را كه راغب در مفردات گفته كه غسق الليل شدة ظلمته است سازگارتر مىباشد وبنابراين احتمال آنكه مقصود از غسق الليل غروب شمس ويا ابتداى شب باشد مردود است چون غروب آفتاب نه شدت ظلمت است نه اجتماع ليل ونه حتى به معنى دقيق تاريكى شب ونه وقت نماز عشاء . اكنون با روشن شدن معنى دلوك وغسق وقرآن الفجر در مىيابيم كه خداوند متعال در اين آية به پنج نماز امر فرموده وأوقات آن را نيز ذكر كرده است ، چون مىفرمايد : از ابتداى ظهر نماز را اقامه كنيد تا دل شب ونماز فجر را نيز به پا داريد . از آية شريفه استفاده مىشود از أول ظهر تا دل شب وقت براي نمازهاى چهارگانه است ، كه اگر دليل قطعي نداشتيم كه بايد نماز ظهر وعصر را پيش از مغرب ونماز مغرب وعشاء را بعد از مغرب بخوانيم مىتوانستيم با تمسك به اطلاق آية شريفه بگوييم : از أول ظهر تا دل شب وقت مشترك براي اين چهار نماز است ولى چون دليل قطعي قائم شده است بر اينكه نماز ظهر وعصر بايد پيش از مغرب ونماز مغرب وعشاء بايد بعد از غروب خوانده شود به اين اندازه اطلاق را تقييد مىكنيم ، ودر موارد باقي مانده مىتوانيم تمسك به اطلاق آية شريفه بكنيم وبگوئيم : از ابتداى ظهر تا غروب وقت مشترك براي ظهر وعصر ( البتة با حفظ ترتيب ودر نتيجة بايد ابتدأ ظهر بجا آورده شود وبعد عصر وبدون بجا آوردن ظهر معنا ندارد عصر بجا آورده شود وهمچنين اگر فقط چهار ركعت براي حاضر وقت باقي باشد بايد فقط عصر بجا آورد ونظير همين در مورد مغرب وعشاء وجود دارد ) واز مغرب تا نصف شب ( يا ثلث يا فجر بنا به اختلاف ) وقت مشترك براي مغرب وعشاء . ولهذا وقتي از امام باقر عليه السلام پرسش مىشود درباره نمازهايى كه خداوند عز وجل واجب فرموده است ، مىفرمايد : پنج نماز در شبانه روز . راوي مىگويد : آيا خداوند آنها را در كتابش نام برده وبيان فرموده است ؟ مىفرمايد : نعم ، قال الله تبارك وتعالى لنبيه : ( أقم الصلاة لدلوك الشمس إلى غسق الليل ) ودلوكها زوالها ففيما بين دلوك