الفترات و الأطفال الصغار و المجانين ، فيحشر هؤلاء في صعيد واحد لإقامة العدل و المؤاخذة بالجريمة و الثواب العملي في أصحاب الجنة . فإذا حشروا في صعيد واحد بمعزل عن الناس بعث فيهم نبى من أفضلهم و تمثل لهم نار يأتى بها هذا النبي المبعوث في ذلك اليوم فيقول لهم أنا رسول الحق إليكم ، فيقع عندهم التصديق به و يقع التكذيب عند بعضهم . و يقول لهم اقتحموا هذه النار بأنفسكم ، فمن أطاعنى نجا و دخل الجنة ، و من عصاني و خالف أمرى هلك و كان من أهل النار . فمن امتثل أمره منهم و رمى بنفسه فيها سعد و نال الثواب العملي و وجد تلك النار بردا و سلاما . و من عصاه استحق العقوبة فدخل النار و نزل فيها بعمله المخالف ليقوم العدل من الله تعالى في عباده . يعنى : قيد نكرديم به دخول در جنت و نار ، مگر از براى آن كه در روز فصل پيش از دخول در اين دو مقام تكليف كرده مىشود بعضى مردم ، چون اصحاب فترات ، و ايشان اهل زمانىاند كه نبى مشرع در آن زمان مبعوث نشده است و شريعت كسانى كه پيش از ايشان بوده‌اند « 52 » اندراس يافته ، و چون اطفال كه پيش از بلوغ وفات شده‌اند و چون مجانين . لا جرم اين هر سه طايفه كه در دنيا به جهت عدم مقتضى تكليف مكلَّف نبودند در صعيدى جمع كرده شوند دور تر از خلايق ، و از فاضلترين اين طايفه پيغامبرى مبعوث گردد و آتشى بر ايشان متمثل شود كه آن نبى آورده باشد ، و گويد : من رسول خدايم . بعضى اعتراف كنند و بعضى منكر شوند ، و گويد : خود را در اين آتش بيندازيد پس هر كه اطاعت من كند نجات يابد و به جنت درآيد ، و هر كه عصيان ورزد و مخالفت امر من كند هلاك شود و از اهل دوزخ گردد . پس هر كه اطاعت امر او كند و خود را در آتش اندازد ، نيك بخت شود و ثواب عملى دريابد ، و آن آتش بر او برد و سلام گردد ، و هر كه عاصى شود مستحق « 53 » عقوبت گردد ، « 54 » و به آن آتش درآيد به واسطهء عمل مخالف خويش . و اين تكليف و طريان اين امور و جزاء بحسب عمل از براى اظهار و اقامت عدل است در ميان عباد . [ 200 - پ ] و كذلك قوله تعالى * ( يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ ساقٍ ) * أي أمر عظيم من أمور الآخرة ، * ( وَيُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ ) * و هذا تكليف و تشريع . فمنهم من يستطيع و منهم من ) *

--> « 52 » قا : « بوده‌اند » نبود . « 53 » قا : و + مستحق . « 54 » قا : « گردد » نبود .