پس فهم مىكند از او خاص ، آن چه را عام از او فهم مىكند و ادراك امرى زيادة مىكند كه بدان ادراك سزاوار اطلاق اسم خاص مىگردد ، و به مزيد فضيلت اختصاص مىيابد ، و بدين واسطه از عامى متميّز مىگردد . پس اكتفا كردند مبلَّغان علوم به لسان ظاهر . فهذا حكمة قوله عليه السلام « فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ لَمَّا خِفْتُكُمْ » ، و لم يقل ففررت منكم حبا في السلامة و العافية . لا جرم از براى رعايت اين حكمت فرمود : « گريختم از شما ، از براى ترسى كه داشتم » ، و نگفت : گريختم از براى حبّ سلامت و عافيت ، تا رعايت جانب ظاهر كرده باشد ، و كلام بر مقتضاى لسان عامه آورده بود . فجاء إلى مدين فوجد الجاريتين « فَسَقى لَهُما » من غير أجر ، « ثُمَّ تَوَلَّى إِلَى الظِّلِّ » الإلهي فقال « رَبِّ إِنِّي لِما أَنْزَلْتَ إِلَيَّ من خَيْرٍ فَقِيرٌ » فجعل عين عمله السقي عين الخير الذي أنزله الله إليه ، و وصف نفسه بالفقر إلى الله في الخير الذي عنده . پس بسوى مدين آمد و آن جا دو دختر ديد ، و بىاجر از براى گوسفندان ايشان آب كشيد و استظلال به ظل الهى كرد ، و گفت : پروردگارا فقر من بدان چيز است كه به من فرود آورده اى . و اين اظهار شكر است و رضا به خير دنيا ، و عمل خود را كه سقى است عين خير منزل داشت ، و وصف كرد نفس [ 310 - پ ] خود را به احتياج به حق سبحانه در خيرى كه نزد اوست . اما سقى را كه عمل موسى است عين خير منزل من عند الله داشتن از براى آنست كه خير منزل از حق بسوى او ، نبوت است و علوم نبوت ، و آب صورت علم است . و لهذا ابن عباس - رضى الله عنهما - در آيهء كريمهء * ( وَأَنْزَلْنا من السَّماءِ ماءً ) * « 67 » ، آب را به علم تفسير كرد . پس افاضه كرد بدان دو دختر عين آن چه را [ كه ] در حقيقت از حق استفاضه كرده بود ، اگر چه در صورت غير آن بود ، و هم از براى آن كه توفيق و قدرت بر اين عمل جز از خداى نبود . پس از حق « 68 » استفاضه كرد و بر آن دو دختر افاضه فرمود . اما وصف او نفس خود را به احتياج الى الله « 69 » در خيرى كه نزد اوست ، از

--> « 67 » س 25 ى 48 . « 68 » پا : « عين آن چه را . . . حق » نبود . « 69 » قا : احتياج اللَّه .