است ، چرا نتوانيم گرايش و نسب روحى او را در طريق عرفان به كبرويّه پذيره شويم ؟ زيرا مىدانيم كه خواجه ابو الوفا خرقهء ارادتش را به پنج واسطه ، به نجم كبرى مىرساند ، چنان كه خود وى درين خصوص گفته است : رسيد فيض على راز احمد مختار پس از على حسن آمد خزينهء اسرار حبيب و طائى و معروف پس سرىّ و جنيد دو بو على است دگر مغربى سر اخبار عقيب اين همه بو القاسم و پس از نسّاج امام احمد و پس سهروردى و عمّار پس از أكابر مذكور شيخ نجم الدين كه بود قدوهء أخيار و سرور أبرار ز بعد اين همه خواجه سعيد و بعد از وى أبو الوفاست جهان علوم و جان وقار « 7 » سواى اين شجرهء منظوم ، و جدا از تعلَّق نسب بسيارى از مشايخ صوفيهء سدهء هفتم تا دهم به نجم كبرى ، خوارزمى به او و آثارش بسيار توجّه داشته ، و نه تنها از « فوائح » او مكرر نقل قول كرده ، بل در جملات دعائيه اى كه پس از نام او آورده ، از خداى تعالى خواسته است كه از فتوحات نجم كبرى به وى ، چيزى برساند ، « 8 » مضاف بر اينها خوارزمى در مقالهء نهم از مقالات دهگانهء جواهر الاسرار ، اصول عشرهء نجم الدين كبرى را ترجمه اى توأم با شرح كرده ، « از براى اقتدا به نجم كبرى كه موجب اهتداست » « 9 » . موضوعى ديگر ، كه دربارهء خوارزمى مقتول ، بسيار بسيار اهميت دارد ، مسألهء لقب اوست كه همهء متأخران و معاصران او را با لقب « كمال الدين » خوانده‌اند و در پشت جلدهاى آثارش نيز همين لقب را ضبط كرده‌اند . نخستين محقّقى كه به اين نكته توجّه كرده ، آقاى مهدى درخشان است « 10 » - و فقه الله لما يحب و يرضى - با آن كه ايشان نيز ، نه تنها خوارزمى را ، هماره با همان لقب « كمال الدين » مىخوانند ، بل به مقصدى مطلوب و سندى معتبر و مقبول در خصوص لقب خوارزمى دست نيافته‌اند و اين عقدهء كور را - كه سبب آميزش ترجمهء دو هم نام همشهرى شده - نگشوده‌اند . مع الأسف در ميان متأخران ، تسامحى در خصوص القاب به چشم مىآيد آن چنان كه در بعضى از موارد ، سدّ باب تحقيقات معاصران نيز شده است . اين تسامح ، حتّى گاهى در اسناد و مآخذ نزديك به عصر برخى از شخصيتهاى علمى و فرهنگى ديده مىشود . مثالى مىآورم از ميرزا عبد الله افندى اصفهانى « 11 » كه در ترجمهء حسين الهى اردبيلى ( م 936 يا 940 ) از دو « اجازهء » جلال الدين دوانى و عطاء الله حسينى در

--> « 7 » - بنگريد به : جواهر الاسرار ، تصحيح جواد شريعت 1 - 118 ، كه بيت آخر را مصحح در متن درج نكرده ، نيز ر ك معصوم على شاه : طرائق الحقائق 2 / 107 ، كه ترجمهء نجم كبرى را از جواهر الاسرار گرفته است . « 8 » - مانند : قدّس اللَّه روحه و أوصل إلينا فتوحه . جواهر الاسرار 1 / 212 . « 9 » 1 / 212 ، نيز بنگريد به : مقدمهء نگارنده بر اصول عشره 16 ، و بياض تاج الدين احمد وزير 384 . « 10 » - ينبوع الاسرار 23 . « 11 » - رياض العلماء و حياض الفضلاء ، حققه السيّد احمد الحسيني 2 / 202 و 205 . البته اگر اشكال متوجّه نسّاخ نباشد كه به احتمال زياد ، چنين است .