خواجه محمد پارسا

11

شرح فصوص الحكم

، « لا يزال ( 1 ) يتقرّب العبد إليّ بالنّوافل حتّى احبّه فإذا أحببته كنت سمعه و بصره و لسانه و يده و رجله فبي يسمع ( 2 ) » ، « لو دلى ( 3 ) احد حبله لهبط على الله . » و اين جمله از آيات و احاديث و بسيارى ديگر مثل ( 4 ) [ اين ] ، دليل است اين طايفه ( 5 ) را كه همه ازوست و بدوست ، بلكه خود ، همه اوست . شعر : اى آن كه حدوث و قدمت اوست همه سرمايهء شادى و غمت اوست همه تو ديده ندارى كه به خود درنگرى ور نه ز سرت تا به قدم اوست همه ( 13 ) و بدان كه سخنان شيخ - رضى الله عنه در اين كتاب ، جمله مبني بر حضرات و تنزلات است چنانچه ( 6 ) ابتداى كتاب به حمد ذات و ذاكر اكمل صفات است . * متن ( 7 ) قال ( 8 ) : رضي الله عنه ( 9 ) - الحمد لله منزّل الحكم على قلوب الكلم . * شرح اضافت حمد به اسم « الله » كرد تعليما عن الله في كتابه . امّا حمد ( 10 ) حق در مقام جمع الهى ، ذات نامتناهى خود را ، بر سه قسم است : قولى و فعلى و حالى . امّا قولى چنانچ ( 11 ) در كتب آسمانى تعريف ( 12 ) نفس خود فرمود و امّا فعلى

--> ( 1 ) د ، س : لا يزال العبد . آ : ناقص آورده . ( 2 ) ب : فبي يسمع و بى يبصر و بى ينطق و بى يمشى . ( 3 ) س : ادلى . ( 4 ) د ، س : مثل اين دليلست . ( 5 ) آ : طايفه را هم ازوست . ب : كه همه اوست و بروست بلكه وجود همه اوست . ( 13 ) آ : تم الرسالة الشريفة و الحمد للَّه رب العالمين و الصلاة و السلام على رسوله محمّد و آله أجمعين . ب : و السلام على من اتبع الهدى . تمت الرسالة - و الحمد للَّه رب العالمين و صلى اللَّه على محمّد و آله ( 6 ) د ، س : چنان كه . ( 7 ) دو كلمه « متن » و « شرح » كه در سه نسخه در صفحات اول يا به صورت « قوله » در متن عربى فصوص الحكم و يا اصلا چيزى نيامده است . من اين دو كلمه را از نسخه « د » از صفحهء 48 به بعد آورده است براى يك دست شدن كتاب از آغاز متن و شرح به كار مىبرم . رك مقدمه مصحّح . ( 8 ) د : قال الشيخ . ( 9 ) د : قدس اللَّه سره . ( 10 ) س : حمد در . ( 11 ) د ، س : چنان كه . ( 12 ) س : تعريف آسمانى .