خواجه محمد پارسا

مقدمة 27

شرح فصوص الحكم

( حمد ، ص 11 - 12 - صلوات ، ص 14 - وراثت ص 20 ) . ب ) دربارهء فرق مترادفات معنوى در واژه‌ها توضيح مىدهد و كلام خود را به مباحث معانى و بيان مىكشاند ( فرق جود و كرم ، ص 15 - نفث و روع ، ص 18 - مشيت و ارادت ، ص 21 - قدوس و سبّوح ، ص 101 ) . ج ) علت مجهول آوردن و يا علل آوردن فعلى را در باب خاصى توضيح مىدهد . ( أريتها ص 16 ) . د ) به موارد صرفى و نحوى متن با آگاهى كامل اشاره مىكند و در روشن كردن معنى مىكوشد . مثال : ( السمع و الطاعة منصوب است . . . ص 16 ) . ه ) يكى از مشكلات فهم كتاب فصوص مراجع ضماير است . شارح در موارد ضرورى مراجع ضماير را نشان مىدهد . ص 21 : ضمير مؤنث در لا يبلغها و أعيانها عايد به اسماء است . . . ص 23 : ضمير « له » راجع به محل است . . . ص 27 : ضمير أرواح عايد به عالم است . . . ص 30 : ضمير در أ لا تراه عايد است به انسان كامل . . . ص 33 : ضمير در ذاته راجع به احد است . . . ص 44 : ضمير در فيه راجع است به حادث . . . ص 50 : ضمير در هو شايد كه عايد به عالم باشد . . . ص 55 : ضمير در « له » عايد به عالم و ضمير در عنه . . . و ) گاه در توضيح جملات خبرى و شرطى گره گشايى مىكند ( ص 24 ، و « قد كان » به معنى حال است ، جواب شرط مقدر است ، يعنى إذا كان . . . ) ز ) گاه احتمالات اعتبار جمله‌ها را در شرايط مختلف شرح داده و سپس نظر خود را بيان مىكند ( ص 26 : شرح ، اين جمله را سه اعتبار است . . . ص 27 : يعنى جمعيتى كه انسان راست از سه جهت است . . . ) ح ) بحث در معانى مفردات : ( ص 92 ، س 10 : با در بتقلَّب ، به معنى مع است . . . ) ط ) بحث در آراى محققان در نحوهء استنباط معنى : ( اما معنى جمع تنزيه و تشبيه