سابقه هم به عمل نمىآيد ، وضو صحيح است . 36 - سؤال : در تطهير اعضاى ذيحس در شب يا در جاى تاريك كه احساس به بصر ممكن نيست احساس همان عضو به وصول آب كافى است يا نه ؟ مثلا در طهارت از بول در صورت مفروضه بايد انگشت بر مخرج گذاشت وآب ريخت يا نه وبر فرض گذاشتن چه فرق است ميان انگشت وموضع خاص در احساس وهمچنين اعضاى غير ذيحس وجامه وظرف . جواب : ظاهر اين است كه احساس همان عضو كافى است وضرور نيست كه به دست وانگشت آب را برساند وعمده اشكال در اين مسئله اين است كه يقين به نجاست حاصل شده ودر تاريكى به مجرد آب ريختن يقين به وصول آب به جميع أعضاء نمىشود غالبا ، خصوصا در عضوى كه حس ندارد مثل ظرف وجامه وتحقيق در جواب اين است كه مطهر شرعي شستن موضع است ودر شستن موضع رجوع به عرف مىشود وكسى كه در تاريكى آب را بر عضو جارى مىكند عرفا صادق است كه عضو را شست . يقينا هر چند يقين به رسيدن به جميع اجزاء حاصل نشود . ومثل اين است كلام در وضو وغسل ، خصوصا در غسل ترتيبي كه علم به وصول آب به جميع أعضاء خصوصا پشت سر آدمي قريب به محال است ، پس شستن عرفى كه مشخص شد كافى است . 37 - سؤال ، در طهارت از بول چقدر از آب بايد باشد ؟ جواب : اگر سؤال از استنجاء بول است اظهر اين است كه ازاله عين كند كافى است وأحوط آن است كه دو بار باشد . گاه هست كه دو قطره كفايت كند وگاه هست بيشتر ضرور شود . سوراخ مخرج كه گشاده است گاه است بول ، تعدى به أطراف مىكند بيشتر ضرور مىشود وهرگاه تنگ باشد كمتر كافى است . وگاه هست مخرج بول ، آلوده به جسم لغزنده باشد مثل " مدى " وغير آن ، آب بيشتر در كار است واگر سؤال از تطهير بدن وجامه وغير آن است تفصيل آن را در مرشد العوام ذكر كرده‌ام . به آنجا رجوع كنند وكاغذ شما هم بيش از اين ، جا ندارد . 38 - سؤال : هرگاه بعد از ملاعبه وآمدن آب منى وتلويث حشفه ، بول كند در