واما آنكه مستحب نيست براي أو ، كسى است كه عاجز باشد از بيرون آمدن به سبب مرض يا فقر وعدم تمكن از بيرون آمدن ، يا مانع ايشان مىشوند وبا وجود وجوب هجرت ، ترك آن از گناهان كبيره است ومستحق تعزير است از حاكم شرع . 483 - سؤال : در صورتي كه جمعى از مسلمين در سر ثغور بلاد مسلمين سكنى داشته ودر وقت توجه كفار به قتال مسلمين ، بر ايشان راه داده وخود نيز به همراهى كفار به مقاتله مسلمين اقدام مىنمايند ، چون مسلمين اراده دفع ومجاهده كفار نمايند ، ايشان راه را بر مسلمين گرفته ، مانع از عبور كردن مىشوند آيا بر ايشان ، حكم محارب جارى وحد محارب را مستحق مىباشند يا نه ؟ وبر فرض استحقاق حد محارب ، احدى را در اين باب مأذون فرمايند . جواب : جواب اين مسائل ، پيش ظاهر شد . 484 - سؤال : در صورتي كه پادشاه ، حكم ومقرر فرمايد به نحوى كه الحال ، حكم پادشاهى شرف صدور يافته است كه علما وفضلا تصديع نكشيده به امر مدافعه ومجاهده مشغول نگردند وخودشان را معاف دانند ، در اين صورت اگر يكى از علما خواهد كه محض تحصيل ثواب وتحريص مسلمين در زمره مجاهدين منسلك ومتلبس به لباس أهل سلاح شود جايز است يا نه ؟ ودر اين صورت آيا از زي خود بيرون آمده وخلاف مروت است يا نه ؟ وكسى از علما كه خود بنفسه متوجه جهاد نگرديده ، لكن در بلاد وامصار ، مسلمين را تحريص وترغيب بر جهاد مىنمايد ، ثواب جهاد مىيابد يا نه ؟ جواب : بلى جايز است . وآنچه گفته‌اند كه فقيه هرگاه متلبس به لباس جندي شود ، منافاة با مروت دارد در غير صورت قتال ودفاع مشروع است . كدام عالم از جناب أمير المؤمنين ( ع ) بالاتر است كه اسلحه بر خود مىآراست واقدام به جهاد مىنمود ؟ والدال على الخير كفاعله انشاء الله . 485 - سؤال : هرگاه اين جهاد ودفاع محتاج به اذن مجتهد عصر باشد ، هر كس را كه لايق وقابل دانند مرخص ومأذون نمايند ومتصدى شرعي نمايند كه مباشر عرف