قابل ذكر است كه چهار كتاب نخستين از كتابهاى معتبر و قابل عنايت در ميان شيعه مى باشد ، و ديگر كتابها و جوامع حديثى با توجه به ضوابط و معيارهاى حديث شناسى مورد استناد قرار مى گيرند . از بين اين دسته كتب ، كتابهاى برگزيده شده به عنوان " اربعين حديث " از عنوان و اعتبار خاصى برخوردار گرديده اند ، كه خود سرگذشت جالب و سير فرهنگى طولانى دارد كه طالبان تفصيل مى توانند به پيشگفتار ترجمه اربعين شيخ بهايى به قلم نگارنده مراجعه فرمايند . خسران جبران ناپذير اين محدوديتها باعث شد كه احاديث نبوى ( صلى الله عليه وآله ) در سينهء حافظان حديث بماند و به تدريج ضايع و از بين رود و مسلمانان از اين منبع بزرگ فرهنگ اسلامى ، مدتها محروم گردند به حدى كه شعبى مى گويد : " يك سال با پسر عمر همنشين شدم براى نمونه حتى يك حديث از روى نشيندم " ( 1 ) و " سائد بن يزيد " مى گويد : از مدينه تا مكه با " سعد بن مالك " هم سفر بودم ، در طول سفر ، حتى يك حديث از پيامبر خدا ( صلى الله عليه وآله ) نقل نكرد " . ( 2 ) اين ممنوعيت چنان اثر شومى ، در جامعه به جا گذاشت كه " عبد الله بن عمر " با آنكه به دستور پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) ، احاديث آن حضرت را ضبط نموده بود ، بر اثر بخشنامهء خليفه ، آنچنان نوشته‌هاى خود را پنهان ساخت كه هرگز در كتب حديث ، نامى از كتاب و اثر وى ، به چشم نمى خورد . اين وضع تا اواخر قرن اول هجرى يعنى تا زمان حكومت عمر بن عبد العزيز اواخر قرن اول ادامه يافت . عمر بن عبد العزيز با يك اقدام شجاعانه اين بدعت را از ميان برداشت و مردم را به نقل و تدوين حديث ، تشويق كرد وطى بخشنامه اى به منظور ترغيب و تشويق دانشمندان و راويان چنين نوشت : " أنظر واحديث رسول الله ، فاكتبوه فإنى خفت دروس العلم ، وذهاب أهله " . ( احاديث

--> 1 . سنن ابن ماجه ج 1 ، ص 11 . 2 . سنن ابن ماجه ج 1 ، ص 11 .