الشيخ أبو الفتوح الرازي

54

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

نباشد تفسير قرآن كردن الَّا به نصّى از رسول - عليه السلام - لقوله : * ( ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا بَيانَه ) * . * ( كَلَّا بَلْ تُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ ) * ( 1 ) ، گفت بر سبيل ردع و زجر كافران را : « كلَّا » . آنگه بيان كرد كه : ايشان منافع عاجل دوست مىدارند و آخرت و عمل او و ساز و اهبت او رها كرده‌اند ( 2 ) ، و اين بر سبيل وعظ و زجر گفت . آنگه گفت ( 3 ) اهل [ 22 - ر ] آخرت را به دو قسمت فرو نهاد ، گفت : * ( وُجُوه يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ ، إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ ) * ، رويهايى ( 4 ) باشد تازه به خداى نگران ، و اين صفت اهل بهشت است كه رويهاى ايشان نكو و تازه باشد تا فريشتگان بدانند كه ايشان اهل ثوابند . كوفيان و مدنيان « تحبّون » و « تذرون » خواندند به « تا » ى خطاب و باقى قرّاء به « يا » خواندند على الخبر عن الغائب ( 5 ) . و « و النضرة » و « و النضّارة » و البهجة و الطلاقة نظاير ، و نضر ( 6 ) وجهه ينضر ( 7 ) نضارة و نضّر اللَّه وجهه ، أى حسنه ، و منه قول النبي - عليه السلام : نضّر اللَّه امرءا سمع مقالتي فوعاها . * ( إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ ) * ، مشبّهه و اشاعره به اين آيت تمسّك كردند بر اثبات رؤيت و گفتند : آيت دليل آن مىكند كه خداى را ببينند براى آن كه « نظر » چون به « الى » متعدّى باشد فايدهء رؤيت دهد و بر اين بيتى آوردند - و هو : نظرت الى من زيّن اللَّه وجهه فيا نظرة كادت على عاشق تقضي ( 8 ) و جواب از اين آن است كه « نظر » در كلام عرب بر وجوه است . از جمله وجوه و اقسام ( 9 ) هيچ ( 10 ) نيست كه فايدهء رؤيت مىدهد ( 11 ) ، نظر آيد به معنى تقليب

--> ( 1 ) . كا و تذرون الاخرة . ( 2 ) . كا كوفيان و مدنيان « تحبّون و تذرون » خواندند به تاى خطاب . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها : ندارد . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : رويها . ( 5 ) . كا : گا ، آد : خبرا عن الغائب . ( 6 ) . كا : نظر . ( 7 ) . كا : ينظر . ( 8 ) . كا : تقفني . ( 9 ) . آج او . ( 10 ) . كا ، گا ، آد آن . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها : رؤيت دهد .