أبو العاليه گفت : اين قرآن است به وعد و وعيد و حلال و حرام : محمّد كعب ( 1 ) گفت : گران است اين قرآن بر منافقان . فرّاء گفت : مراد آن است كه متين ( 2 ) و فصيح است ، ركيك و ضعيف نيست . عبد العزيز بن يحيى گفت : متين است چنان كه گويند : فلان رزين راجح . حسين بن الفضل را از اين آيت پرسيدند ، گفت : خفيف على اللسان ( 3 ) ثقيل فى الميزان . ابو بكر طاهر ( 4 ) گفت : يعنى قولى كه احتمال نكند آن را الَّا دلى مؤيّد به توفيق ( 5 ) و نفسى مزيّن به توحيد . بعضى دگر گفتند : قيام كردن به أعباء و تكاليف او گران است . ابن زيد گفت : ثقيل فى الدنيا و الاخرة ، در دنيا بر نفس گران است و در آخرت گرانى ترازو و ميزان است . الحارث بن هشام رسول را پرسيد ، گفت : ( 6 ) وحى چون آيد به تو ؟ گفت : اوقاتى چونان باشد كه آواز جرس ، و آن بر من گران بود و سخت ( 7 ) ، و اوقاتى فريشته ( 8 ) بيايد به ( 9 ) صورت مردى ، من آنچه او بگويد بشنوم و بدانم . عايشه گفت كه : ديدمى رسول را در سرماى سخت كه جبرئيل ( 10 ) وحى بر او مىگزاردى و او خوى ( 11 ) مىريختى . * ( إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ ) * ، يعنى ساعات شب و هر ساعت از او ناشيه‌اى ( 12 ) باشد ، براى آن « ناشيه » ( 13 ) خوانند او را كه پديد مىآيد كنشأ السحاب ، چنان كه ابر پديد آيد ، يقال : نشأت السحابة اذا بدت و انشاها اللَّه أى أبداها ، و جمعها ناشئات .

--> ( 1 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : محمد بن كعب . ( 2 ) . كا ، آد ، گا : مبين . ( 3 ) . آج و . ( 4 ) . گا : ابو بكر بن طاهر . ( 5 ) . كا : توفيقى . ( 6 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : پرسيد كه . ( 7 ) . آد ، گا : صعب . ( 8 ) . كا ، آد ، گا : فرشته‌اى . ( 9 ) . كا ، آد ، گا : بر . ( 10 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : جبرئيل . ( 11 ) . كا ، آد ، گا : عرق . ( 12 ) . كا ، آد ، گا : ناشئه‌اى . ( 13 ) . كا ، آد ، گا : ناشئه .