گروه اوّل آن بودند كه خداى تعالى [ در حقّ ايشان ] ( 1 ) گفت : * ( فَما رَعَوْها حَقَّ رِعايَتِها ) * ، گروه دوم آن كه ( 2 ) : * ( فَآتَيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ ) * ، گفت : بداديم ( 3 ) آنان را كه ايمان آوردند از جملهء ايشان مزد و ثوابشان كه مستحق بودند ، و ايشان آنان بودند كه ما در دل ايشان رأفت و رحمت كرديم . * ( وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ ) * ، و بسيارى از ايشان فاسقاند و ايشان آنانند كه ابتدعوها و ما رعوها حقّ رعايتها . و در نظم آيت و معنى او دو وجه گفتند : يكى آن كه * ( ما كَتَبْناها ) * ، در جاى صفت رهبانيّت است ، أى غير مكتوبة عليهم ، يعنى رهبانى كه ما بر ايشان ننوشتيم و فريضه نكرديم ، بل ايشان از خويشتن به تكليف ( 4 ) بر خود نهادند از انفراد و انزوا در غارها و صوامع و زيادات رنجها كه تكليف به آن وارد نبود . و وجه ديگر آن كه : * ( ما كَتَبْناها ) * ، بريده است از كلام اوّل ، و معنى * ( ما كَتَبْناها عَلَيْهِمْ إِلَّا ابْتِغاءَ رِضْوانِ اللَّه ) * ، ما بر ايشان ننوشتيم اين رهبانى الَّا بر وجه رضاى خداى تعالى . پس [ بر اين وجه ] ( 5 ) بر ايشان مكتوب باشد على وجه رضوان اللَّه . و بر وجه اوّل خود مكتوب نباشد بر ايشان بر هيچ وجه . قوله : * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّه ) * ، گفت : اى آنان كه گرويده‌ايد از خداى بترسيد . * ( وَآمِنُوا بِرَسُولِه ) * ، و ايمان آريد به رسول او يعنى محمّد - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم . * ( يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِه ) * ، تا بدهد شما را دو بهره ( 6 ) از رحمت خود . و « كفل » نصيب باشد ، و ابو موسى الأشعرىّ گفت : « كفل » ضعف باشد ، كفلين اى ضعفين . و آن كس كه نصيب گفت ، [ گفت ] ( 7 ) معنى آن است كه : دو نصيب بدهد شما را ، يكى

--> ( 7 - 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 2 ) . آد ، كا ، گا : آنان كه . ( 3 ) . آد ، كا ، گا : ما بداديم . ( 4 ) . آد : بتكلَّف . ( 5 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد ، گا افزوده شد . ( 6 ) . آد ، كا ، گا : بهرى .