باشد نورشان و مزد و ثوابشان . علما خلاف كردند در نظم اين آيت . بهرى گفتند : * ( أُولئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ ) * ، آن ( 1 ) جا وقف بايد كرد ( 2 ) . * ( وَالشُّهَداءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ ) * ، « واو » استيناف راست و او كلامى است مبتدا و رفع او بر ابتداست ، و قوله : * ( لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَنُورُهُمْ ) * ، در جاى خبر اوست ، و اين قول عبد اللَّه عبّاس است و مسروق و جماعتى ( 3 ) علما . بعضى ديگر گفتند : متّصل است به كلام پيشين و « واو » عطف راست ، آنگه در معنى او خلاف كردند . ضحّاك گفت : آيت در ( 4 ) قومى آمد مخصوص از مؤمنان كه همه شهيد شدند . و بعضى ديگر گفتند : آيت در جملهء مؤمنان آمد و معنى آن كه : ثواب ايشان ثواب صدّيقان و شهيدان باشد . عبد اللَّه مسعود گفت : مقاتلان بر وجوهند : يكى آن باشد كه قتال براى آن كند تا مكان او مردمان ببينند و دانند و شجاعت او [ 8 - ر ] معروف شود ميان مردمان ، و بعضى آن باشند كه براى طلب دنيا و طمع غنيمت كنند ، و بعضى آن باشند كه براى خداى كنند ، و بسيار كس بر بستر بميرند كه ايشان ثواب شهيدان يابند . آنگه اين آيت برخواند : * ( وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّه وَرُسُلِه أُولئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَالشُّهَداءُ ) * . مجاهد گفت : هر مؤمنى صدّيق باشد و شهيد ، آنگه اين آيت بر خواند . عبد اللَّه عبّاس گفت به روايتى ديگر كه : مراد به اين آيت پيغمبرانند كه ايشان شهدااند ، [ و شهداء ] ( 5 ) جمع شهيد [ باشد ] ( 6 ) يعنى گواهان ( 7 ) كه هم راستگيرانند ( 8 ) و

--> ( 1 ) . آد ، كا ، گا : اين . ( 2 ) . آد ، كا ، گا : كردن . ( 3 ) . آد ، كا ، گا از . ( 4 ) . آد ، كا ، گا حقّ . ( 6 - 5 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 7 ) . اساس : به معنى گواهى ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 8 ) . كا ، گا : راستگيرند .