يعنى فرشتگان گويند ايشان را كه : مژده ( 1 ) شما را امروز بهشتهاست كه در زير درختان او جويها مىرود . * ( خالِدِينَ فِيها ) * ، در آن جا هميشه باشند . * ( ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ ) * ، آن ( 2 ) ظفرى و دست ( 3 ) يافتنى بزرگ است . آنگه چون ذكر مؤمنان بكرد ، ذكر منافقان با آن بگفت تا هر دو معلوم شود ، گفت : ياد كن اى محمّد آن روز كه گويند مردان منافق و زنان منافقات مؤمنان را « انظرونا » . و اين آنگه باشد كه مؤمنان در قيامت آيند با نور تمام ، منافقان از دور بنگرند به نور ايشان ، ايشان را بشناسند ، در دنبال ايشان افتند و ايشان را مىگويند : * ( انْظُرُونا ) * ، انتظار ما كنيد . * ( نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ ) * [ 6 - ر ] ، تا ما از نور شما روشنايى باز گيريم و از چراغ شما چراغى بر افروزيم . « نظر » در آيت به معنى انتظار است ، يقول العرب : انظرني ، أى انتظرني ، و حمزه خواند و يحيى و أعمش : « انظرونا ، أى أمهلونا ، ما را مهلت دهيد ، يعنى بر ما تعجيل مكنيد من الانظار و هو الإمهال ، و قال عمرو بن كلثوم - شعر : ابا هند فلا تعجل علينا و انظرنا ( 4 ) نخبّرك اليقينا مفسّران گفتند : مؤمنان روز قيامت در عرصهء قيامت آيند ، به نور عمل خود صراط مىبرند ، و منافقان در آيند در قدر پايهء خود نورى ضعيف بود ايشان را على وجه المكر و الخديعة بمعنى العذاب لقوله تعالى : يُخادِعُونَ اللَّه وَهُوَ خادِعُهُمْ ( 5 ) ، ايشان به آن نور ضعيف راه مىبرند گه بتابد تا بروند ، گه بميرد تا ( 6 ) بمانند ، ناگاهى ( 7 ) بادى بر آيد و نور ايشان بنشاند ، ايشان عند آن حال كه در تاريكى بمانند اين گويند كه :

--> ( 1 ) . كا ، گا : مزد . ( 2 ) . آد ، كا ، گا ، اين . ( 3 ) . اساس : راست ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 4 ) . آد ، كا : أمهلنا . ( 5 ) . سوره نساء ( 4 ) آيهء 142 . ( 6 ) . اساس : بميرند يا ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 7 ) . آد ، كا ، گا : ناگاه .