بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحيمِ ( 1 ) اين سورت مكى است در قول مجاهد و قتاده ، و در او ناسخ و منسوخ نيست . حسن گفت : در او يك آيت مدنى است و هى قوله : . . . وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ بِالْعَشِيِّ وَالإِبْكارِ ( 2 ) . گفت : براى آن كه اتفاق است كه فرض ( 3 ) نماز به مدينه انزله بود ( 4 ) ، و اين مسلم نيست و اتفاق نيست براى آن كه رسول - عليه السلام ( 5 ) - هنوز به مكه بود كه به دو قبله نماز كرد و تحويل قبله به مكه بود . ابو حمزة الثمالى گفت : اين سورت را ، سورة المؤمن براى خربيل مؤمن آل فرعون نام نهادند . و عدد آيات او هشتاد و پنج آيت است در عدد كوفى ، و چهار در مدنى ، و دو در بصرى . و هزار و صد نود و نه كلمه است و چهار هزار و نهصد و شصت حرف است . اما اخبارى كه آمده است در فضل حواميم : انس مالك روايت كند ( 6 ) كه ، رسول - صلى اللَّه عليه و آله ( 7 ) گفت : الحواميم ديباج القرآن ، حواميم ، ديباچهء ( 8 ) قرآن است . عبد اللَّه عباس گفت : لكل شيء لباب و لباب القرآن الحواميم ( 9 ) ، گفت : هر چيزى را مغزى است و مغز قرآن حواميم است . رسول - صلى اللَّه عليه و آله ( 10 ) گفت : حواميم ، هفت ( 11 ) و درهاى دوزخ هفت : جهنم و حطمه و لظى و سعير و سقر و هاويه و جحيم . روز

--> ( 1 ) . اساس ، چند صفحه افتادگى دارد ، از آب ، آورده شد . ( 2 ) . سورهء مؤمن 40 آيهء 55 . ( 3 ) . آج : در فرض . ( 4 ) . گا ، آد : فرود آمد . ( 5 ) . گا ، لا ، آد : صلى اللَّه عليه و آله . ( 6 ) . آج ، ما ، گا ، لا ، آد : كرد . ( 7 ) . آج : و آله و سلم ، ما : عليه السلام . ( 8 ) . ما : ديباى ، آد : ديباج . ( 9 ) . آج : حواميم . ( 10 ) . آج : و آله و سلم ، ما : عليه السلام . ( 11 ) . آج ، ما ، گا ، لا ، آد : هفت است .