چيست ؟ گفت : بر شكل قرنى است سروى ( 1 ) مجوّف كه ( 2 ) در او دمند . مجاهد گفت : بر شكل بوق است ، و گفته‌اند ( 3 ) : صور ، به لغت يمن بوق . و آنان كه قول اوّل گفتند ( 4 ) ، به اين حديث استدلال كردند كه رسول - عليه السّلام - گفت ( 5 ) : كيف انعم و صاحب الصّور قد التقمه و حنى جبهته ينتظر متى يؤمر فينفخ ( 6 ) فيه . قتاده و ابو عبيده گفتند : « صور » جمع صورت باشد ، و هو من باب تمر ( 7 ) و تمرة ، و معنى آن كه : روح در صورتهاى مردگان دمند تا زنده شوند . و در باب صور حديثى روايت كردند ( 8 ) صحيح جامع . ابو هريره روايت كرد از رسول - عليه السّلام - كه : خداى تعالى چون از خلق ( 9 ) آسمان و زمين بپرداخت ، صور بيافريد و به اسرافيل داد ، او بستد و در دهن گرفت و چشم در زير عرش كشيد تا كه فرمايد ( 10 ) او را كه در صور دم . گفت ، من گفتم : يا رسول اللَّه ! صور چه باشد ؟ گفت : سروى ( 11 ) است بزرگ و عظيم ، دور او چند دور عرض آسمان و زمين . اسرافيل - عليه السّلام - سه بار ( 12 ) در او دمد ( 13 ) ، يكى ( 14 ) نفخهء فزع باشد ، و آن آن است كه در اين آيت گفت . و نفخهء دوم ( 15 ) صعق ( 16 ) باشد . و سه ام ( 17 ) نفخهء احيا باشد كه خداى تعالى خلقان را زنده كند . خداى تعالى به نفخ اوّل اسرافيل را فرمايد كه : در صور دم . او يك بار در صور دمد دميدنى كه به هر چه در آسمان و زمين ( 18 ) برسد . الَّا آن كس كه خداى خواهد ، و خداى تعالى فرمايد تا آن نفخ ممدود مطوّل كند ، و آن آن است كه خداى تعالى

--> ( 1 ) . مش : سرويى . ( 2 ) . آل ، مش : گفتند . ( 3 ) . كا دم . ( 4 ) . آب ، آز : گفته‌اند . ( 5 ) . آب ، آز : فرمود . ( 6 ) . كذا در آط و ديگر نسخه بدلها ، با توجّه به ضبط نسخهء كا تصحيح شد . ( 7 ) . آج ، لب ، آل : تمره . ( 8 ) . آب ، آز ، كا : كرده‌اند ، آج ، لب ، آل : كرد . ( 9 ) . آب ، آز از . ( 10 ) . كا : فرمان آيد . ( 11 ) . آب ، آز ، آل ، مش : سرويى . ( 12 ) . آل : صور . ( 13 ) . آج ، لب ، آل : در دمد . ( 14 ) . آب ، آز ، مش : يك . ( 15 ) . آز ، مش : دويم ، آل : ديم . ( 16 ) . آج ، لب : صعب ، آل : سعب ، كا : معين . ( 17 ) . آب ، آز ، كا : سيوم ، آج ، لب ، آل ، مش : سيم . ( 18 ) . آب ، آز ، آل ، مش است .