گفت : ما يَنْظُرُونَ إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً ( 1 ) . خداى تعالى عند آن كوهها را به رفتن در آرد تا همچنان بروند كه ابر رود و زمين بجنبد جنبيدنى كه ساكن نشود ، چه خداى تعالى آن را به كوهها بر جاى مىدارد كه ميخهاى اوست تا بمانند سفينه و كشتى شود بر سر آب ، يا آونگى ( 2 ) آويخته از سقفى كه باد بر او مىزند و مىجنباند ، و هو قوله تعالى : يَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ ، تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ ( 3 ) ، زمين بجنبد و بجنباند اهلش را ، و آن آن حال باشد كه : تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَتَضَعُ كُلُّ ذاتِ حَمْلٍ حَمْلَها ( 4 ) . ، هر زنى شير دهنده از كودكى شير خواره مشغول شود ، و هر آبستنى بار بنهد كه در شكم دارد ، و كودكان از آن هول پير شوند ، و شياطين از ترس و فزع برمند و بپرند و به اقطار زمين روند ، و فرشتگان بر روى ايشان زدن گيرند تا به جاى خود آيند ، و مردم مدهوش گردند ، و بعضى بعضى را ندا مىكنند ، و هو قوله : يَوْمَ التَّنادِ ، يَوْمَ تُوَلُّونَ مُدْبِرِينَ ما لَكُمْ مِنَ اللَّه مِنْ عاصِمٍ ( 5 ) . ايشان در اين باشند ، خداى تعالى فرمان دهد تا زمين شكافته شود از كنار تا كنار ، كارى عظيم بينند كه پيش از آن نديده باشند ، و چندان خوف و فزع به ايشان رسد كه جز خداى نداند . آنگه در آسمان نگرند ، آسمان را چون مهل بينند ، و آن دردىّ زيت باشد ، پس شكافته و ستارگان از او فرو ريزند ( 6 ) ، و آفتاب و ماه گرفته شود ، و مردگان آن روز از اين اهوال و شدايد بى خبر باشند . ابو هريره گفت : يا رسول اللَّه ! اينان كه‌اند كه خداى تعالى استثنا كرد ايشان را به قول : * ( إِلَّا مَنْ شاءَ اللَّه ) * ؟ گفت : ايشان شهيدان باشند ، فزع بر زندگانى ( 7 ) باشد كه

--> ( 1 ) . سورهء يس ( 36 ) آيهء 49 . ( 2 ) . آط : باوندنكى ، آب ، آز : يا اوندكى ، كا : قنديلى ، آج ، لب ، آل : باوندكى ، آنچه در متن آمده از مش اختيار شد كه از همه صحيحتر مىنمايد . ( 3 ) . سورهء نازعات ( 79 ) آيه 6 و 7 . ( 4 ) . سورهء حج ( 22 ) آيهء 2 . ( 5 ) . سورهء مؤمن ( 40 ) آيهء 32 و 33 . ( 6 ) . آز : فرو ريزيده . ( 7 ) . كا دنيا .