مزامير و معازف دانند ، و بر اين تأويل چنان باشد ( 1 ) كه : يشتري ذوات لهو الحديث ، براى آن كه كنيزك ( 2 ) لهو حديث نباشد ( 3 ) ، خداوند ( 4 ) لهو حديث باشد ( 5 ) ، و اين از باب حذف مضاف باشد و اقامت مضاف اليه به جاى او . و ابو امامه روايت كرد از رسول - صلَّى اللَّه عليه و على إله - كه او گفت : حلال نباشد تعليم مغنّيات و زنانى كه غنا مىآموزند ، و بيعشان روا نباشد ، و بهاشان ( 6 ) حرام باشد ، و گفت : اين آيت در مانند اين فرود آمد كه خداى مىگويد : * ( وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ ) * ، تا به آخر آيت . آنگه گفت : هيچ كس ( 7 ) نباشد كه او آواز به غنا بردارد و الَّا دو شيطان بيايند و بر دوشهاى » او بنشينند و او را به پاى مىزنند و مىجنبانند تا خاموش شدن ( 9 ) . بعضى دگر گفتند : مراد به « اشتراء » ، استبدال و اختيار است ، يعنى كس هست كه غنا و مزامير و سماع [ آن بر سماع ] ( 10 ) قرآن اختيار مىكند ، و بر اين قول مراد به * ( سَبِيلِ اللَّه ) * ، قرآن باشد . ابو الصّهباء گفت : عبد اللَّه مسعود را پرسيدم از اين آيت ، گفت : هو الغناء و اللَّه ، سرود است آن به خداى . ابن جريج گفت : طبل باشد ، ضحّاك گفت : شرك ( 11 ) است ، و ( 12 ) ضحّاك گفت : غنا مفسدهء مال است ، و مفسدهء دل است ، و جاى سخط خداى است . عبد اللَّه عبّاس گفت : اين آيت در مردى آمد كه او كنيزكى خنيا گر بخريد تا براى او غنا مىگفت پيوسته . و هر حديث كه تو را از ذكر خداى مشغول كند آن لهو باشد . قتاده گفت : همهء لهو و لعب در تحت اين شود . عطا گفت : ترّهات است و حديث بى فايده . مكحول گفت : هر كس كه او كنيزك خنياگر خرد تا براى او غنا

--> ( 1 ) . آط ، آج ، لب ، كا : تأويل تقدير آن باشد ، آب ، مش : بر اين تقدير تأويل آن باشد . ( 2 ) . آب ، آز ، مش : كنيزكان . ( 5 - 3 ) . آب ، آز ، مش : باشند . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز كا : خداوندان . ( 6 ) . آج ، لب : بهاى ايشان ، كا : بهايشان . ( 7 ) . آل : ندارد ، ديگر نسخه بدلها : كس . ( 8 ) . آل : ندارد ، ديگر نسخه بدلها : روشن . ( 9 ) . آب ، آز ، مش : شود . ( 10 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخه آط و با توجه به معنى ، افزوده شد . ( 11 ) . آط ، آب ، آز ، مش : شركت . ( 12 ) . آط ، آب ، آز ، مش هم .