الشيخ أبو الفتوح الرازي
4
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
* ( طس ) * ، پيش ( 1 ) از اين بيان كرديم اختلاف اقوال مفسّران در مثل اين حروف . عبد اللَّه عبّاس گفت : * ( طس ) * نامى است از نامهاى خداى تعالى ، به اين نام قسم كرد كه اين آيات كه در اين قرآن هست آيات كتابى است روشن . و گفتهايم كه : « ابان » هم لازم است و هم متعدّى ، پس « مبين » هم ظاهر باشد و هم بيان كننده . و گفتهاند ( 2 ) : « طا » از لطف است و « سين » از سميع . و اهل اشارت گفتند : اين كلمه اشارت است الى طهارة سرّ المحبّ . * ( هُدىً وَبُشْرى لِلْمُؤْمِنِينَ ) * ، دو معنى را محتمل است : يكى بيان ، و ديگر لطف و بشارت و مژدهء ( 3 ) مؤمنان . و محلّ او نصب است بر حال ، و شايد كه رفع باشد بر خبر مبتداى محذوف . آنگه وصف كرد اين ( 4 ) مؤمنان را گفت : آنان كه نماز به پاى دارند ، و زكات مال بدهند ، و به آخرت ايمان دارند و موقن ( 5 ) باشند ، و علم يقين بود ايشان را . آنگه گفت : آنان كه [ به قيامت ايمان ندارند ، ما ] ( 6 ) مزيّن بكرديم ايشان را اعمال ايشان . در اين [ 162 - پ ] دو قول گفتند : يكى آن كه اعمالى كه ايشان را فرمودهاند از ايمان و عمل صالح براى ايشان مزيّن بكرديم . از امر و نهى و ترغيب و ترهيب و وعد و وعيد ، و اين اعمال ( 7 ) براى آن به ايشان حواله كرد كه ايشان را فرمودهاند و كار ايشان است اگر چه كار نبستهاند ، ايشان متحيّراند و عمه به آن كه نكردهاند و از آن برفتهاند ، و اين قول حسن است و جبّائى . وجه ديگر آن است كه : ما ايشان را مزيّن بكرديم از اعمال قبيح كه ايشان مىكردند به خلق شهوت آن در ايشان بر سبيل امتحان و تشديد تكليف ، و لكن ايشان غافل و متحيّراند از آن كه اين معنى انديشه كنند و دريابند ( 8 ) . و العمه ، التّحيّر . آنگه گفت : جزاى ايشان آن است كه ايشان را عذاب بد باشد از عقاب دوزخ ،
--> ( 1 ) . همه نسخه بدلها : پيشتر . ( 2 ) . آج ، لب ، آل : گفتند . ( 3 ) . آل : مجده . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : آن . ( 5 ) . آب : مؤمن . ( 6 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها را . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها : فرمايند .