جهان ، و او راست حكم ، و سوى او باز گردانند ( 1 ) . قوله ( 2 ) : * ( وَلَقَدْ وَصَّلْنا لَهُمُ الْقَوْلَ ) * ، حق تعالى گفت : ما بپيوستيم براى ايشان سخن را . عبد اللَّه عبّاس گفت : * ( وَصَّلْنا ) * ( 3 ) * ( ) * ، اى بيّنّا ، بيان كرديم ، و معنى آن باشد كه سخن تا ( 4 ) پيوسته نبود معنى دار نباشد . مجاهد گفت : فصّلنا ، ما فصل كرديم و تمييز ( 5 ) . ابن زيد ( 6 ) گفت : يعنى بپيوستيم براى ايشان خبر دنيا به خبر آخرت تا پندارى كه ايشان معاينه در دنيا آخرت مىبينند . اهل معانى گفتند : و اصلنا و تابعنا ، ما پياپى بكرديم ، و اصل او من وصل الحبل باشد ، و قال الشّاعر - شعر : فقل لبني مروان ما بال ذمّة و حبل ضعيف ما يزال يوصّل حسن بصرى خواند : وصلنا ، به تخفيف من الوصل ، و عامّهء قرّاء به تشديد من التّوصيل لتكثير الفعل . * ( لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ ) * ، تا همانا انديشه كنند . * ( الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ مِنْ قَبْلِه ) * ، آنان كه ما ايشان را كتاب داديم از پيش او ، يعنى محمّد . * ( هُمْ بِه يُؤْمِنُونَ ) * ، ايشان به او ايمان دارند ( 7 ) . آيت در مؤمنان اهل كتاب آمد . * ( وَإِذا يُتْلى عَلَيْهِمْ ) * ، چون آيات ما بر ايشان خوانند از قرآن ، * ( قالُوا آمَنَّا بِه ) * ، گويند : ما ايمان آورديم به اين قرآن كه حقّ است و صدق ، [ 188 - پ ] و از قبل خداى است . * ( إِنَّا كُنَّا مِنْ قَبْلِه مُسْلِمِينَ ) * ، ما از پيش اين خود مسلمان بوديم به آنچه ديده بوديم در كتب اوايل از توريت و انجيل در نعمت و صفت محمّد - صلَّى اللَّه عليه و على آله . * ( أُولئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ بِما صَبَرُوا ) * ، ايشان را مزد دوباره دهند ، براى آن كه ايشان ايمان دارند به كتب اوايل ، و به محمّد و به كتاب او . هم در آن نظر كردند ، هم در اين . * ( بِما صَبَرُوا ) * ، به آن صبر كه كردند .

--> ( 1 ) . آج ، لب ، آل : باز برند ، آط : با او برند ، آب ، مش : راجع خواهيد شدن . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها تعالى . ( 3 ) . آج ، لب ، آل * ( لَهُمُ الْقَوْلَ ) * . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : ما . ( 5 ) . كا آن . ( 6 ) . چاپ شعرانى ( 8 / 468 ) : نميّر بن زيد . ( 7 ) . آج ، لب ، آل : آرند .