او درختان بسيار باشد . و گفته‌اند : سيناء ( 1 ) من السناء و هو الارتفاع . ابن زيد گفت : آن كوه است كه موسى - عليه السلام - با خداى ( 2 ) مناجات كرد ، و آن كوهى است ميان مصر و أيله . مقاتل گفت : اين كوه را ( 3 ) تخصيص كرد به زيتون كه اوّل كوهى كه زيتون رويانيد كوه طور بود . و گفتند : اول درخت كه بر زمين برست درخت زيتون بود از پس طوفان نوح - عليه السّلام - قوله تعالى : * ( تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ ) * ، بيشتر قرّاء به فتح « تا » ى اوّل خواندند و ضمّ « تا » ى دوم ( 4 ) ، من نبت ينبت . و « با » بر اين قراءت تعديه را باشد ، گفت : اين كوه ( 5 ) درخت روغن مىروياند ، يعنى چيزى مىروياند كه در او روغن است و آن زيتون است . و ابن كثير و ابو عمرو خواندند : تنبت به ضمّ « تا » و كسر « با » ، من الانبات . آنگه آن را دو معنى باشد : يكى آن كه « با » زيادت بود ، يعنى تنبت الدهن ، چنان كه گويند : اخذت ثوبه و اخذت بثوبه ، و بطشته و بطشت به ، قال الرّاجز - شعر : نحن بنو جعدة ارباب الفلج نضرب بالسّيف و نرجوا ( 6 ) بالفرج اى نرجوا الفرج . و وجه ديگر آن كه نبت و انبت دو لغت باشد به يك معنى ، قال زهير - شعر : رأيت ذوى الحاجات ، حول بيوتهم قطينا ( 7 ) لهم ، حتّى اذا انبت البقل اى ، حتّى اذا نبت . و وجهى ديگر محتمل است ، و آن آن است كه « با » به معنى « مع » باشد ، اى تنبت ما تنبته ( 8 ) و معه الدهن ، بروياند آنچه روياند و روغن با آن باشد . و صبغ للآكلين ، اى ادام ( 9 ) ، و نان خورشى باشد خورندگان را ، و ادم ( 10 ) را براى آن صبغ خواند كه نان از او مصبوغ شود .

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها فيعال است . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها : كه موسى بر او . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها براى آن . ( 4 ) . اساس : و ضمّها ، به قياس با نسخهء آط ، و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها : ندارد . ( 6 ) . آب ، آز ، مش : نرجو . ( 7 ) . آب ، آز : قطعنا ، مش : قطنا . ( 8 ) . آط ، آج ، لب ، آل : منبت ما نبته ، آب ، مش : تنبت ما نبت ، آز : تنبت ما تنبت . ( 9 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، آز ، آل : ادم . ( 10 ) . همهء نسخه بدلها : ادام .