الشيخ أبو الفتوح الرازي
11
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
استخوانها ( 1 ) در او پديد آرد بتدريج . باز بيست روز ديگر آن استخوانها ( 2 ) را گوشت بر پوشاند ، چون برهنهاى را كه جامه در پوشانند . آنگه چون بيست روز دگر بگذرد ( 3 ) و چهار ماه تمام شود حيات در او آفرينند ( 4 ) . بيست روز ديگر تمامى چهار ماه . لا جرم شرع هم بر اين منهاج قيمت ( 5 ) آن جنين نهاد در شكم مادر ، گفت : تا نطفه است در صلب پدر به رحم مادر نا رسيده ، آن را ده دينار سرخ ( 6 ) ، تا اگر كسى آن نطفه بر او تباه كند چنان كه در حال خلوت او را بترساند يا بر او هجوم كند تا آن آب بر او تباه شود و به رحم زن نرسد ، او را به جنايت ده دينار ببايد دادن . و اگر مرد قصد كند و از زن آزاد عزل كند و آب به رحم او نرساند ، ده دينار به هر يك نوبت بر او لازم باشد كه به زن رساند . اما اگر از پرستار مملوكه عزل كند بر او هيچ نباشد . چون نطفه به رحم زن رسد هر كه در اين بيست روز به زيان آرد ( 7 ) ، چيزى كند كه به آن ( 8 ) زن نطفه بيندازد ، بر او بيست دينار جنايت باشد . و چون علقه شده باشد چهل دينار و چون مضغه شده باشد شست ( 9 ) دينار . و چون استخوان شود هشتاد دينار ، و چون گوشت بر ( 10 ) او پوشيده شود صد دينار ، و اين تنى باشد تمام خلق بى حيات ، و در ميان [ 65 - ر ] اين هر دو جنس به حساب ( 11 ) . مثلا چنان كه ميان نطفه و علقه باشد يك نيمه به حساب نطفه دهد و يك نيمه به حساب علقه ( 12 ) ، و باقى هم بر اين حساب ( 13 ) . چون حيات در او پديد آيد ، و هو قوله تعالى : * ( ثُمَّ أَنْشَأْناه خَلْقاً آخَرَ ) * . بر آن كه او را بكشد ديت تمام باشد . اگر نرينه بود هزار دينار سرخ و اگر مادينه بود پانصد دينار سرخ . آنگه آن از ميان مادر و پدر باشد ، لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنْثَيَيْنِ ( 14 ) . . . ، اگر مادر تباه كند اين فرزند را اين ارش و ديت از او بستانند و به پدر دهند و او را چيزى نرسد كه او قاتل است . و اگر كسى
--> ( 1 ) . آط : استخانها . ( 2 ) . آط : استخان . ( 3 ) . آط : بگزرد . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : آفريند . ( 5 ) . آج ، لب ، آل : قسمت . ( 6 ) . آط ، آب ، آج ، آز ، مش قيمت است ، لب قسمت است ، آل : زر سرخ قيمت است . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها يا . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها سبب . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها : شصت . ( 10 ) . آط ، آب ، آز ، مش : در . ( 11 ) . مش : حسنات . ( 12 ) . همهء نسخه بدلها دهد . ( 13 ) . همهء نسخه بدلها بود . ( 14 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 11 .