است ، و نكو گفته است - شعر : زمانه پندى آزاده ( 1 ) وار داد مرا زمانه را چو نكو بنگرى همه پند است زبان ببند مرا گفت و چشم دل بگشاى كه را زبان نه به بند است پاى با بند ( 2 ) است بدان كسى كه فزون از تو ، آرزو چه كنى بدان نگر كه به حال تو آرزومند است ابو رافع گفت ، سبب نزول آيت آن بود كه : رسول - عليه السّلام - مرا بنزديك جهودى فرستاد و از او قرضى خواست ، گفت : جز به رهن ( 3 ) ندهم . رسول را - عليه السّلام - سخت آمد ، خداى تعالى به تسليت رسول اين آيت فرستاد . و يعقوب خواند : زهرة * ( الْحَياةِ الدُّنْيا ) * ، به فتح « ها » ، و باقى قرّاء به سكون « ها » ، و هما لغتان مثل : جهرة و جهرة ، و نهر و نهر ، و شعر و شعر . * ( لِنَفْتِنَهُمْ فِيه ) * ، تا ايشان را در آن امتحان و اختبار كنيم ، و ضمير راجع باشد با « ما » . * ( وَرِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَأَبْقى ) * ، و روزى خداى تو ، يعنى روزى كه خداى داد تو را بهتر است و باقيتر . * ( وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلاةِ ) * ، و اهلت را نماز فرماى ، يعنى اهل البيت و زير دستانت را و قوم و امّتت را . * ( وَاصْطَبِرْ عَلَيْها ) * ، و تو بر آن صبر كن ، يعنى بر نماز و ( 4 ) مداومت و اقامت آن به اوقات و شرايطش . * ( لا نَسْئَلُكَ رِزْقاً ) * ، ما از تو روزى نمىخواهيم ، تو را روزى ما دهيم . * ( وَالْعاقِبَةُ لِلتَّقْوى ) * ، عاقبت پرهيزگاران ( 5 ) راست كه مآل آن با ثواب بود . * ( وَقالُوا لَوْ لا يَأْتِينا بِآيَةٍ مِنْ رَبِّه ) * ، گفتند اين كافران : لَوْ لا ، اى هلا ، چرا آيتى به ما نيارد محمّد آيتى و معجزه‌اى از خدايش . * ( أَ وَلَمْ تَأْتِهِمْ ) * ، نيامد به ايشان بيّنت و بيان و آيات و آنچه در كتابهاى اوّل است ؟ در معنى او دو قول گفتند ، يكى آن كه : ايشان مىگويند چرا آيتى و معجزه‌اى نيارد ( 6 ) ، اين نه آيت و معجزه‌اى باشد كه من خبر دهم ( 7 ) از آنچه در كتب اوايل است از تورات و انجيل و صحف آن ناديده و ناخوانده و ناشنيده و اخبارى كه چون بنگرند مخبر مطابق خبر بود در اين كتابها اين نه آيت باشد ؟ و قولى دگر آن است كه : * ( أَ وَلَمْ تَأْتِهِمْ ) * ، نه به ايشان [ آمد ] ( 8 ) آيات و بيّنات كتب اوايل ، و

--> ( 1 ) . آج ، لب : آزاد . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها : در بند . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها قرض . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها بر . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها : پرهيزگارى . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها : بنيارد . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها ايشان را . ( 8 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آط ، و اتّفاق نسخه بدلها ، افزوده شد .