كسائى گفت : سقيته آن باشد كه او را يك شربت دهى ، و اسقيته آن باشد كه او را شربى ( 1 ) دائم كنى ( 2 ) از جويى يا از شير چهار پايى ( 3 ) . بعضى ( 4 ) گفتند : سقيته ماء و اسقيته ، جعلت له شربا ، اى نصيبا ، پس آنچه به دست بدهى تا به دهن باز خورد فعل از او سقيته آيد ، و آنچه بدهى تا زرع او بخورد ( 5 ) ، اسقيته كذى ( 6 ) . بعضى ( 7 ) گفتند : سقيته بيدى و اسقيته ، دعوت له بالسّقيا ( 8 ) ، اى قلت له سقاك اللَّه . قال ذو الرّمّة : وقفت على ربع [ لمّية ] ( 9 ) ناقتي فما زلت أبكي عنده و أخاطبه و اسقيه ( 10 ) حتّى كاد ممّا أبثّه تكلَّمني أحجاره و ملاعبه و قوله : * ( مِمَّا فِي بُطُونِه ) * ، در آن كه چرا كنايت مذكّر گفت و در پيش جمع رفته است و جمع مؤنّث باشد خصوصا جمع تكسير ، سه قول گفتند : [ 96 - ر ] يكى آن كه انعام و نعم به يك معنى آمده است او ردّ ( 11 ) كنايت با واحد كرد . سيبويه گفت : اسم واحد بر افعال آمده است و أنشد : و طاب ألبان ( 12 ) اللَّقاح فبرد ( 13 ) ذهب إلى اللَّبن . دوم آن كه حمل بر معنى كرد ، يعنى بطون ما ذكرناه من الأنعام » كما قال الصّلبان العبدى ( 14 ) : إنّ السّماحة و المروءة ضمّنا قبرا بمرو على الطَّريق الواضح و لم تقل ضمّنتا لأنّه ذهب الى الجود و الاحسان . سيوم ( 15 ) آن كه او در معنى « اىّ » است ، يعنى نسقيكم من بطون اىّ الأنعام لها ( 16 ) لبن ، براى آن كه همه چهار -

--> ( 1 ) . آط ، آز : شربتى . ( 2 ) . آط ، آج ، لب : كند . ( 3 ) . قم : از شتر و چهار پاى . ( 7 - 4 ) . همهء نسخه بدلها : بهرى دگر . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : از او باز خورد . ( 6 ) . قم : گويى ، ديگر نسخه‌ها : گويند . ( 8 ) . اساس السقيا با توجه به همهء نسخه بدلها تصحيح شد . ( 9 ) . اساس : ندارد ، از قم افزوده شد . ( 10 ) . اساس : و اسقيته ، به قياس با نسخهء قم و اتّفاق نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 11 ) . آب ، آز : و ردّ ، آج ، لب : در او ردّ . ( 12 ) . آز ، آب : البات . ( 13 ) . آز ، آب : فيرد . ( 14 ) . آب ، آز شعر . ( 15 ) . قم ، آط ، آج ، لب : سه‌ام ، آب ، آز : سيم . ( 16 ) . همهء نسخه بدلها : بها .